تیوال تهران | حامد هنرپرورتمیز

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش با_زی_با i

# با-زی-با؛ وقتی زبان، بدن و سکوت علیه فهمیدن هم‌دست می‌شوند، تأملی ادبی، فلسفی و نشانه‌شناختی بر نمایشی از علیرضا اَجلی

بعضی نمایش‌ها را تماشا می‌کنیم و بعضی دیگر، ما را به تماشای دوباره خودمان وامی‌دارند. «با-زی-با» از دسته دوم است؛ اثری که در آن، زبان تنها وسیله انتقال معنا نیست، بدن به متنی زنده بدل می‌شود و سکوت، گاه رساتر از کلمات سخن می‌گوید. نمایشی متفاوت با متنی جسور، چندلایه و فلسفی، پیرنگی منسجم و زبانی که مخاطب را از عادت‌های معمول فهمیدن بیرون می‌کشد. من از تماشای این اثر، به تعبیر خودش، **«تارانیده» شدم.**
#زبان؛ بازی یا میدان نبرد؟
عنوان «با-زی-با» خود دعوتی به گشودن لایه‌های پنهان زبان است. خط تیره‌ها، واژه را می‌شکنند و اجزایش را به بازی می‌گیرند؛ گویی معنا، پیش از آنکه فهمیده شود، باید از هم باز شود. تأکید بر حرف «ز»، کشش آواها، وارونگی واژه‌ها و مونولوگ‌های شاعرانه، زبان را از ابزار گفت‌وگو به کنشی جسمانی تبدیل می‌کند؛ کلمه نه فقط شنیده، بلکه اجرا می‌شود.
«هرچی من نمی‌گمو بگو.»
این جمله، تناقض ارتباط انسانی را عریان می‌کند: آیا می‌توان ناگفته دیگری را گفت، بی‌آنکه به جای او سخن گفتن را با ... دیدن ادامه ›› فهمیدنش اشتباه بگیریم؟
«خالی شدم تا حالی بشی...»
در این عبارت، فقدان و آگاهی به هم گره می‌خورند؛ گویی گاهی برای فهمیده‌شدن باید چیزی از خود را از دست بدهیم. و آن جمله درخشان: «زمان همان زبان است، ولی به اندازه یک مو فاصله است.» فاصله‌ای ناچیز که می‌تواند مرز میان فهم و سوءتفاهم باشد؛ فاصله‌ای که گاه تمام جهان دو انسان را از هم جدا می‌کند.
زیر میزنی.
زیرررررپوش.
«ما خوب همه‌چی رو به هم می‌بافیم، مادربزرگ تاریخیم.»
این جمله، با طنزی گزنده، رابطه انسان با حافظه و تاریخ را به پرسش می‌کشد. ما گذشته را فقط به یاد نمی‌آوریم؛ آن را روایت می‌کنیم، بازمی‌سازیم و گاه شکاف‌هایش را با قصه پر می‌کنیم. اشاره‌های نمایش به شاهنامه و داستان «کباب غاز» نیز امکان پیوند میان اسطوره، طنز اجتماعی و تجربه معاصر را فراهم می‌کنند.
«نه مرغیم، نه غاز، نه قاضیم.»
جمله‌ای بازیگوش که مسئله هویت و طبقه‌بندی را پیش می‌کشد. انسان می‌خواهد همه‌چیز را تعریف کند، اما حقیقت گاه از قالب‌های آماده می‌گریزد. در این میان، «می‌تارانَمَت» و دیگر بازی‌های زبانی، نشان می‌دهند که کلمه فقط جهان را توصیف نمی‌کند؛ گاهی می‌خواهد بر آن مسلط شود، دیگری را جابه‌جا کند یا قواعد بازی را به او تحمیل کند.
#دو بازیگر؛ دو جهان، یک ناتوانی مشترک.
اجرای دو پرسوناژ در نمایشی سرشار از دیالوگ‌های دشوار، مونولوگ و کنش بدنی، کاری آسان نیست. هر دو بازیگر از پس این دشواری برآمده‌اند؛ با بیانی قدرتمند، تسلط بر متن و هماهنگی میان حرکت و کلام. بازیگر مرد، به‌ویژه، با حضوری حسی و زیرپوستی، چنان در لحظه زندگی می‌کرد که عرق بر بدنش، خود به نشانه‌ای از تقلا و فرسایش تبدیل می‌شد.
در مقابل، بازیگر زن با حرکاتی گاه ربات‌گونه، کیفیتی غریب و غیرانسانی می‌یافت؛ گویی از جهانی دیگر آمده است. این تضاد، مرا به یاد «مردان مریخی، زنان ونوسی» انداخت، اما نمایش فراتر از کلیشه تفاوت زن و مرد حرکت می‌کند: دو انسان با دو دستور زبان متفاوت که گاه حرف یکدیگر را نمی‌فهمند، اما یکدیگر را درک می‌کنند. شاید ارتباط، همیشه از مسیر کلمات نمی‌گذرد؛ گاهی بدن و سکوت، راهی به سوی دیگری می‌گشایند.
#مکث‌ها و سکوت‌های نمایش نیز از لحظات دوست‌داشتنی آن بودند؛ سکوت‌هایی که به جای وقفه، خود به کنش بدل می‌شدند. اینجا سکوت، غیاب زبان نیست؛ شکل دیگری از حضور آن است.
#دکور ساده و در عین حال گویای نمایش، باکس‌های سفیدِ چیده‌شده بر یکدیگر، مرا به یاد نوار موبیوس انداخت؛ سطحی که مرز میان دو سوی ظاهراً جدا را برهم می‌زند. این تداعی، امکان خوانشی فلسفی از رابطه شخصیت‌ها فراهم می‌کند: آیا آن‌ها واقعاً دو قطب متضادند یا دو سوی یک تناقض مشترک؟
این نوار باعث میشد اثر یا دکوری جهت ناپذیر داشته باشیم یا که سمبل تعامل دوگانگی فرهنگی.
#در طراحی لباس، نقش‌های پرمانند روی سرشانه‌ها و مچ پاها، مرا به یاد سیمرغ و جهان اسطوره‌ای ایران می‌انداختند؛ در عین حال، طرح‌ها تداعی‌هایی از هنرهای بصری فرهنگ‌های بومی سرخ‌پوستی داشتند. گریم بازیگر زن، با پرهای قرمز و مرواریدهای سفید در گوشه چشم‌ها، نیز واجد ظرفیت نمادین بود؛ قرمز، میان حیات و خطر، و سفید، میان پاکی و سردی در نوسان قرار می‌گرفتند.
#موسیقی قطره ای که به حافظه میچکید. موسیقی متن، به‌خوبی با جهان نمایش هماهنگ بود؛ به‌ویژه صدای قطره آب در آغاز که با سادگی‌اش، زمان، انتظار و فرسایش را تداعی می‌کرد. گویی هر قطره، لحظه‌ای مستقل است که در تداوم خود به زندگی بدل می‌شود.
#کارگردانی علیرضا اَجلی، در هماهنگی متن، دکور، موسیقی و بازی‌های بدنی، جسورانه و قابل‌توجه است. بااین‌حال، به باور من، حضور یک مشاور هنری و دراماتورژ باتجربه می‌توانست به انسجام بیشتر برخی نشانه‌ها و پالایش لایه‌های معنایی کمک کند. پیچیدگی به‌خودی‌خود فضیلت نیست؛ هنر زمانی موفق است که پیچیدگی را به تجربه‌ای معنادار تبدیل کند.

از سوی دیگر، تعداد تماشاگران به‌تنهایی معیار ارزش هنری نیست؛ همان‌طور که کم‌مخاطب‌بودن نیز لزوماً نشانه نبوغ نیست. «با-زی-با» از مخاطب مشارکت ذهنی می‌خواهد؛ مخاطبی که حاضر باشد به جای دریافت پاسخ‌های آماده، در کشف معنا شریک شود.
# این اثر را، جور دیگر باید دید!
«با-زی-با» برای من تجربه مواجهه با جهانی بود که در آن، زبان از مسیر عادی خود خارج می‌شود، بدن به متن بدل می‌گردد و نشانه‌ها بیش از آنکه پاسخ دهند، پرسش می‌سازند. ارزش اثر، در همین گشودگی و ناتمامی است؛ در اینکه تماشاگر را با معمایی زنده تنها می‌گذارد.
به یاد سهراب سپهری: «چشم‌ها را باید شست، جور دیگر باید دید.» اما برای دیدن این نمایش، شاید گوش‌ها را نیز باید از عادت شنیدن و ذهن را از وسوسه پاسخ‌های فوری رها کرد. گاهی نفهمیدن، آغاز فهمی عمیق‌تر است.
به علیرضا اَجلی و تمام عوامل این اثر دست‌مریزاد می‌گویم. من از این بازی، تنها تماشاگر بیرون نیامدم؛ بخشی از ذهنم هنوز میان واژه‌ ها گم‌شده، سکوتی پرمعنا و فاصله‌ای به اندازه یک مو، روی صحنه مانده است.
**واقعاً تارانیده شدم!**
*هنرپرورتمیز | منتقد ادبی و هنری*🖋👌

حسام؟، رِزا، صبا کیانی، مبینا اصفهانی، امیر مسعود، سپهر، امیرمسعود فدائی و روزبه سراج این را خواندند
مهران خاجی، گروه تئاتر نئوتهران، محمد ابراهیم عبدی و یاسمن وفایی این را دوست دارند

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش سبیل‌السلطنه i

### «سبیل‌السلطنه»؛ وقتی خنده از حافظه‌ی ایرانی برمی‌خیزد

«سبیل‌السلطنه» را نمی‌توان صرفاً در محدوده‌ی یک نمایش کمدی تعریف کرد. این اثر، در لایه‌ای عمیق‌تر، کوششی است برای احضار بخشی از حافظه‌ی نمایشی و فرهنگی ایران به صحنه؛ حافظه‌ای که در آن سیاه‌بازی، موسیقی ایرانی، زبان طنز، تیپ‌سازی و روایت، نه عناصر منفصل، بلکه اجزای یک منظومه‌ی زنده و ریشه‌دارند. نمایش می‌کوشد از همین میراث آشنا، جهانی تازه برای تماشاگر امروز بسازد؛ جهانی که در آن خنده تنها غایت نیست، بلکه راهی برای بازشناسی بخشی از هویت نمایشی ماست.
«سبیل‌السلطنه» از همان آغاز، تکلیف خود را با مخاطب روشن می‌کند. اثر درگیر پیچیدگی‌های زائد نمی‌شود و روایت را در مسیری نسبتاً روشن و کنترل‌شده پیش می‌برد. پیرنگ، در عین آن‌که بر بستر کمدی حرکت می‌کند، رشته‌ی اصلی خود را از دست نمی‌دهد و تعلیق‌ها نیز نه برای غافلگیری‌های تصنعی، بلکه در خدمت پیشبرد روایت قرار می‌گیرند. این اقتصاد روایی را می‌توان از نقاط قوت نمایش دانست؛ چراکه اثر به‌درستی تشخیص می‌دهد چه زمانی باید روایت را پیش براند و چه زمانی باید میدان را به بازی، موقعیت و طنز واگذار کند.
در این میان، شخصیت «ببری‌خان» حضوری متمایز دارد؛ شخصیتی که ظرفیت‌های کمیک آن به‌خوبی شناخته و به کار گرفته شده است. ببری‌خان تنها یک عنصر ... دیدن ادامه ›› روایی نیست، بلکه بخشی از منطق اغراق‌آمیز و بازیگوشانه‌ی جهان نمایش است؛ جهانی که شخصیت‌ها در آن از واقعیت فاصله می‌گیرند، اما همچنان به ریشه‌های آشنای تیپ‌های نمایشی ایرانی وفادار می‌مانند. حضور این شخصیت به فضای اثر نوعی رنگ و تحرک می‌بخشد و در شکل‌گیری موقعیت‌های کمیک نقش مؤثری ایفا می‌کند.
با این همه، شاید مهم‌ترین سرمایه‌ی «سبیل‌السلطنه» را باید در بازی بازیگران جست‌وجو کرد. بازی‌ها روان، سیال و عاری از تکلف‌اند. بازیگر در اینجا صرفاً در حال «اجرای نقش» نیست؛ بلکه در جهان نمایش سکونت دارد و از درون آن سخن می‌گوید. همین کیفیت، از بازی‌ها نوعی رهایی و طبیعی‌بودن به وجود آورده است که برای کمدی، امتیازی تعیین‌کننده محسوب می‌شود.
ریتم اجرا نیز تا اندازه‌ی زیادی مدیون همین کیفیت بازی‌هاست. مکث‌های اضافی، تأکیدهای تصنعی و تلاش آشکار برای استخراج خنده از موقعیت، کمتر به چشم می‌آید. واکنش‌های بازیگران، میزانسن‌ها، تغییر لحن‌ها و رفت‌وآمد مداوم میان جدیت و شوخی، به نمایش ضرباهنگی زنده بخشیده است. کمدی، بیش از آن‌که حاصل اصرار بر خنداندن باشد، از دل موقعیت و مناسبات میان شخصیت‌ها بیرون می‌آید.
در مقابل، طراحی صحنه اگرچه در هماهنگی با فضای کلی نمایش قرار دارد، اما از حیث فرم و جزئیات، می‌توانست جسورانه‌تر و خلاقانه‌تر باشد. صحنه در کلیت خود ساده است و از عناصر متعدد و پرزرق‌وبرق بهره نمی‌گیرد. با این حال، استفاده از رنگ‌های شاد مانع از آن شده که این سادگی به فقر بصری تعبیر شود. طراحی صحنه در نهایت بیش از آن‌که بخواهد خود را به رخ بکشد، به بازیگران و روایت میدان می‌دهد؛ بااین‌حال، اگر امکانات بصری اثر با تخیل اجرایی گسترده‌تری همراه می‌شد، طراحی صحنه می‌توانست از یک عنصر صرفاً کاربردی فراتر رود و به یکی از لایه‌های ماندگار نمایش بدل شود.
اما در میان عناصر اجرایی، موسیقی جایگاهی متفاوت دارد؛ به‌ویژه موسیقی زنده‌ی اصیل ایرانی که در «سبیل‌السلطنه» صرفاً نقش همراه یا پس‌زمینه را ایفا نمی‌کند، بلکه در تار و پود اجرا حضور دارد. موسیقی در اینجا بخشی از تنفس نمایش است؛ صدای ساز ایرانی، خصوصاً کمانچه، گویی رشته‌ای نامرئی میان صحنه‌ی معاصر و حافظه‌ی دور و دیرپای نمایش ایرانی می‌کشد.
در این میان، حضور نوازنده‌ی روشندل کمانچه، واجد معنایی فراتر از یک همراهی موسیقایی است. گویی در لحظه‌ای که چشم از دیدن بازمی‌ماند، گوش امکان دیگری برای دیدن پیدا می‌کند. کمانچه، در تاریکی و روشنایی صحنه، به تماشاگر یادآوری می‌کند که هنر الزاماً از مسیر چشم عبور نمی‌کند؛ گاه باید آن را شنید، لمس کرد و با جان دریافت.
همین پیوند میان موسیقی، بازی و سنت است که «سبیل‌السلطنه» را از یک کمدی صرفاً سرگرم‌کننده فاصله می‌دهد و به اثری با هویت ایرانی بدل می‌کند. ایرانی‌بودن نمایش تنها در استفاده از چند نشانه‌ی آشنا و تزئینی خلاصه نمی‌شود؛ این ویژگی در زبان، شوخی، تیپ‌سازی، موسیقی، مناسبات شخصیت‌ها و حتی در شیوه‌ی ارتباط مستقیم و بی‌واسطه با تماشاگر ریشه دارد.
تلفیق سنت سده با سیاه‌بازی نیز از همین منظر قابل توجه است؛ پیوند دو شیوه‌ی نمایشی که هر دو در حافظه‌ی جمعی ایرانیان حضوری دیرپا دارند و هر دو، به شیوه‌ی خود، می‌توانند فاصله‌ی میان صحنه و تماشاگر را کاهش دهند. در چنین ساختاری، تماشاگر دیگر صرفاً نظاره‌گر یک نمایش نیست؛ بخشی از همان مناسبات زنده‌ای می‌شود که میان بازیگر، موسیقی، شوخی و روایت شکل می‌گیرد.
طنز «سبیل‌السلطنه» نیز در همین بستر قابل فهم است. کمدی نمایش از جنس هیاهو، اغراق آزاردهنده یا تلاش آشکار برای شکار خنده نیست. خنده در اینجا بیشتر از آن‌که تحمیل شود، از دل موقعیت زاده می‌شود. این تمایز، برای یک نمایش کمدی اهمیت اساسی دارد. کمدی زمانی به بلوغ می‌رسد که تماشاگر احساس نکند کسی از بیرون به او فرمان خندیدن می‌دهد؛ بلکه موقعیت چنان ساخته شود که خنده، بی‌آن‌که به مخاطب تحمیل شود، در او شکل بگیرد.
از این منظر، «سبیل‌السلطنه» در روزگاری که بخشی از تولیدات نمایشی ما گاه شیفته‌ی الگوهای بیرونی یا گرفتار نمایشِ زرق‌وبرق‌های اجرایی می‌شوند، به سرچشمه‌ای آشناتر بازمی‌گردد: قصه، تیپ، موسیقی، شوخی، سیاه‌بازی و آن شکل از تئاتر که میان بازیگر و تماشاگر دیواری نفوذناپذیر باقی نمی‌گذارد.
البته این بازگشت به سنت، به معنای بی‌نقص‌بودن اثر نیست. «سبیل‌السلطنه» در طراحی صحنه می‌توانست از ظرفیت‌های فرمی و بصری گسترده‌تری بهره ببرد و در برخی وجوه اجرایی، امکان‌های جسورانه‌تری را بیازماید. اما ارزش اصلی نمایش را نباید الزاماً در همین عرصه جست‌وجو کرد. امتیاز اساسی آن، در جایی دیگر قرار دارد: در حفظ و بازآفرینی روح ایرانیِ نمایش.
«سبیل‌السلطنه» می‌خواهد تماشاگر را بخنداند، اما برای رسیدن به خنده، هویت خود را قربانی نمی‌کند. خنده در اینجا نه گریز کامل از واقعیت، بلکه بازگشت به بخشی از حافظه‌ی فرهنگی ماست؛ حافظه‌ای که در آن طنز، موسیقی و نمایش، سال‌ها در کنار یکدیگر زیسته‌اند.
شاید مهم‌ترین دستاورد «سبیل‌السلطنه» همین باشد: در روزگاری که خنده گاه به ابزاری برای فرار از واقعیت بدل می‌شود، این نمایش می‌کوشد خنده را از جایی عمیق‌تر احضار کند؛ از سنت، از موسیقی، از تیپ‌های آشنا و از حافظه‌ای که هنوز در ناخودآگاه جمعی ما زنده است.
پرده که می‌افتد، شاید بسیاری از جزئیات نمایش در ذهن تماشاگر باقی نماند؛ اما آنچه می‌تواند بماند، حس آشناییِ غریبی است که از مواجهه با جهانی برخاسته از ریشه‌های خودمان حاصل می‌شود.
و شاید تئاتر، در یکی از اصیل‌ترین صورت‌هایش، همین باشد:
**بازگرداندن چیزی از گذشته به اکنون؛ نه برای آن‌که گذشته را تکرار کنیم، بلکه برای آن‌که دوباره بفهمیم چه چیزهایی هنوز در ما زنده‌اند.**

منتقد: هنرپرورتمیز🖋🎭🍀

امیرمسعود فدائی، امیر مسعود، حسین مولانیا، فرهادپرسپولیسی، فریبا مهر و تماشاچی این را خواندند

مهدی ملکی (mahdimalki)

قدمتون رو چشم خوشحالیم که دوست داشتید ☺️🌹🙏✨️
سپاس بابت نگارش نقد ارزشمندتون

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش کوک‌ناکوک‌دل i

«کوک ناکوک دل»؛ روایتی میان عشق، جنون و گسست فرم از معنا

نمایش «کوک ناکوک دل» به کارگردانی مانی یونسی، اثری تلفیقی است که می‌کوشد جهان ذهنی پریشان و روان‌گسیخته‌ی شخصیت اصلی را در آمیزه‌ای از بازی، تصویر، صدا و حرکت به صحنه بیاورد؛ اما در فاصله‌ی میان متن و اجرا، شکافی محسوس شکل گرفته است؛ شکافی که سبب می‌شود ظرفیت‌های قابل توجه متن، آن‌گونه که باید، در ساختار اجرایی اثر به بار ننشیند.
متن نمایش به‌مراتب از اجرای آن قدرتمندتر است. پیرنگ، تعلیق و ایده‌ی مرکزی، امکان خلق جهانی چندلایه را فراهم کرده‌اند؛ جهانی که در آن عشق، گناه، جنون، مرگ و خاطره در هم تنیده‌اند و مرز میان واقعیت و توهم به تدریج فرو می‌ریزد. با این حال، این ظرفیت‌ها در اجرا گاه میان ناهماهنگی‌های اجرایی، ضعف در بیان و ناپختگی برخی بازی‌ها گم می‌شوند. البته باید در نظر داشت که نمایش در شب‌های ابتدایی اجراست و شاید بخشی از این کاستی‌ها در ادامه‌ی مسیر برطرف یا کمرنگ‌تر شوند.
«کوک ناکوک دل» روایت مردی افسرده، ژولیده و منزوی است؛ مردی که خود را از جهان و آدم‌ها جدا کرده و در انزوای خویش گرفتار عشقی است که دیگر وجود خارجی ندارد، اما در ذهن او همچنان زنده است. او در گذشته معشوقه‌ی خود را کشته و اکنون در جهانی متوهم و روان‌پریشانه زندگی می‌کند؛ جهانی که در آن گذشته ... دیدن ادامه ›› هرگز به پایان نمی‌رسد و خاطره همچون کابوسی تکرارشونده بازمی‌گردد.
شخصیت اصلی که روزگاری بازیگر بوده، اکنون به نقاشی پناه برده است؛ گویی هنر برای او دیگر وسیله‌ای برای آفرینش نیست، بلکه راهی است برای بازسازی چیزی که از دست رفته. زنانی که بر بوم می‌آفریند، چهره ندارند؛ یا شاید بهتر است بگوییم چهره‌ی همه‌ی آنان یکی است: چهره‌ی همان معشوقه‌ی کشته‌شده. حذف چهره می‌تواند واجد معنایی نمادین باشد؛ گویی مرد نه با یک انسان، که با خاطره‌ای بی‌چهره و شبحی از عشق گذشته‌ی خود زندگی می‌کند.
در جهان ذهنی او، معشوقه دوباره بازمی‌گردد؛ جدال‌ها از سر گرفته می‌شوند و مرد بار دیگر در جایگاه قاضی می‌نشیند تا همان حکم پیشین را تکرار کند. معشوقه دوباره محکوم می‌شود و دوباره کشته می شود. این تکرار، شاید مهم‌ترین حلقه‌ی معنایی اثر باشد؛ چرخه‌ای بسته که در آن جنایت، مجازات، عشق و فقدان مدام بازتولید می‌شوند. مرد در حقیقت نه تنها معشوقه، بلکه هر بار بخشی از خودش را به قتل می‌رساند و دوباره به همان نقطه‌ی آغاز بازمی‌گردد.
از این منظر، «کوک ناکوک دل» بیش از آنکه درباره‌ی مرگ یک معشوقه باشد، درباره‌ی ناتوانی انسان در رهایی از گذشته است؛ درباره‌ی عشقی که پس از مرگ نیز دست از سر عاشق برنمی‌دارد و در ذهن او به هیولایی بدل می‌شود که هر بار با چهره‌ای تازه بازمی‌گردد. از همین منظر می‌توان رگه‌هایی از جهان «فرانکشتاین» را نیز در اثر جست‌وجو کرد؛ جهانی که در آن آفرینش، به جای رهایی، به بازتولید هیولا می‌انجامد. با این حال، این تأثیر در اجرای نهایی به اندازه‌ای که باید روشن و منسجم نیست و فاصله‌ای محسوس میان ایده و تحقق صحنه‌ای آن وجود دارد.
یکی از نقاط قابل تأمل نمایش، فقدان طراحی صحنه و دکور مشخص است. صحنه تقریباً خالی است و تنها ملحفه‌ای سفید بر زمین قرار گرفته که در پایان به کفن معشوقه تبدیل می‌شود. این انتخاب از نظر نمادین قابل تأمل است، اما فضای خالی زمانی می‌تواند به انتخابی قدرتمند بدل شود که خود به زبان تبدیل شود؛ یعنی نور، بدن، حرکت، میزانسن و صدا بتوانند خلأ دکور را جبران کنند. در این اجرا، این خلأ در مواردی بیشتر به فقدان طراحی صحنه شبیه می‌شود تا یک انتخاب آگاهانه‌ی زیبایی‌شناسانه.
در همین زمینه، حضور دو بانوی دیگر در کنار صحنه نیز قابل تأمل است؛ دو حضوری که تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر روند روایت ندارند. یکی با تولید اصواتی نامفهوم و گوش‌خراش، بخشی از فضای صوتی اثر را شکل می‌دهد و دیگری همان شخصیت را نقاشی می‌کند؛ گویی نقاشی، نقاشیِ دیگری را ترسیم می‌کند. این ایده بالقوه می‌توانست واجد لایه‌های معنایی جذابی باشد، اما در اجرا به انسجام لازم نمی‌رسد و بیشتر به عنصری الحاق‌شده می‌ماند.
از سوی دیگر، مسئله‌ی معرفی عوامل نیز قابل تأمل است. در پوستر، بنر و صفحه‌ی نمایش در تیوال نام سه بازیگر درج شده، در حالی که پنج نفر روی صحنه حضور دارند. اگر دو بانوی حاضر به عنوان «اجراگر» تعریف شده‌اند، باز هم این پرسش مطرح است که مرز میان اجراگر و بازیگر در این اثر کجاست؟ حضور مستمر آنان، بدون کنش بدنی یا دراماتیک مشخص در پیشبرد روایت، این عنوان را با ابهام مواجه می‌کند. اگر قرار است بدن و حضور آنان بخشی از فرم باشد، این حضور باید از منطق اجرایی روشنی برخوردار باشد؛ بدن باید معنا تولید کند، حرکت باید دراماتورژی داشته باشد و حتی سکون نیز واجد دلالت باشد. حضور صرف بر صحنه، به خودی خود، «اجرا» نمی‌سازد.
در حوزه‌ی بازیگری و میزانسن نیز اثر با کاستی‌هایی روبه‌روست. در ابتدای نمایش، حرکات فیزیکی بازیگر مرد، از کوبیدن مکرر بدن بر زمین تا چرخش‌های بی‌دلیل، در مواردی فاقد منطق دراماتیک مشخص به نظر می‌رسد. حرکت زمانی به فرم تبدیل می‌شود که از نظامی منسجم پیروی کند؛ فرم صرفاً انباشتن حرکت بر حرکت نیست، بلکه هر حرکت باید در نسبت با حرکت پیشین و پسین خود معنایی را کامل کند.
در این میان، ریحان روشن از نظر بیان، کنترل بدن و ریتم حرکتی، یک سر و گردن از دیگر بازیگران جلوتر است. مونولوگ طولانی و تأثیرگذار او در ابتدای نمایش، با نظمی ریتمیک و حرکاتی کنترل‌شده همراه است و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از بدن و کلام برای حفظ تمرکز مخاطب بهره گرفت. اما در مقابل، حرکات بی‌قاعده‌ی بازیگر مرد و اصوات تولیدشده در سوی دیگر صحنه، به جای آنکه در یک کلیت فرمی واحد ادغام شوند، به نوعی آلودگی بصری و صوتی بدل می‌شوند؛ عناصری که نه تنها به جهان نمایش چیزی نمی‌افزایند، بلکه تمرکز مخاطب را نیز از مسیر اصلی روایت منحرف می‌کنند.
اینجاست که نقش کارگردان اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که کارگردان خود نیز در اثر بازی می‌کند. بازیگری همزمان با کارگردانی، یکی از دشوارترین شکل‌های حضور هنرمند در صحنه است. کارگردانِ بازیگر در لحظه‌ی اجرا دیگر نمی‌تواند با همان فاصله و اشراف یک کارگردان بیرون از صحنه، تمام جزئیات میزانسن، ریتم، بازی‌ها، صدا و تصویر را کنترل کند. چنین تجربه‌ای نیازمند تیمی منسجم، بازیگردانی قدرتمند و نگاهی بیرونی است که بتواند کلیت اثر را ببیند.
در «کوک ناکوک دل» به نظر می‌رسد این نگاه بیرونی به اندازه‌ی کافی وجود نداشته است. بخشی از ناهماهنگی میان بازی‌ها، میزانسن‌ها، صدا و حرکت، شاید از همین فقدان نظارت بیرونی ناشی شود. وقتی کارگردان در مرکز جهان اجرایی خود قرار می‌گیرد، ممکن است جزئیاتی از دید او پنهان بماند که برای تماشاگر، از فاصله‌ای بیرونی، بسیار آشکار است. این، به باور من، یکی از مهم‌ترین ضعف‌های اجرایی اثر است؛ فاصله‌ای که میان آنچه در ذهن کارگردان شکل گرفته و آنچه سرانجام بر صحنه دیده می‌شود، ایجاد شده است.
با همه‌ی این‌ها، «کوک ناکوک دل» اثری است که نمی‌توان ظرفیت‌هایش را نادیده گرفت. متن و ایده‌ی مرکزی آن، امکان آن را دارند که در ادامه به تجربه‌ای عمیق‌تر و منسجم‌تر تبدیل شوند؛ تجربه‌ای درباره‌ی عشق، جنون، گناه، خاطره و مرگ؛ درباره‌ی انسانی که نمی‌تواند از گذشته عبور کند و هر بار در ذهن خود، همان جنایت را دوباره زندگی می‌کند.

نقد، اگر قرار باشد معنایی داشته باشد، نباید به معنای انکار تلاش هنرمند باشد. در روزگاری که بسیاری از هنرمندان از ترس شرایط، چراغ صحنه را خاموش کرده‌اند، همین که گروهی همچنان ایستاده‌اند و به تئاتر و امکان گفت‌وگو با مخاطب ایمان دارند، ارزشمند است. مانی یونسی و گروه اجرایی «کوک ناکوک دل» نیز چراغ صحنه را روشن نگه داشته‌اند و برای همین، شایسته‌ی احترام‌اند.
«کوک ناکوک دل» بی‌نقص نیست؛ اما هیچ اثری در نخستین قدم‌های خود کامل نیست. امید آن است که با ادامه‌ی اجراها، ناهماهنگی‌ها کمتر، ریتم‌ها دقیق‌تر و فاصله‌ی میان متن قدرتمند و اجرای آن کوتاه‌تر شود. شاید آن‌گاه، آنچه امروز «ناکـوک» به گوش می‌رسد، به تدریج کوک شود و این دلِ پریشان، ریتم درست خود را پیدا کند.
به امید روزهایی که نقد، نه برای تخریب، که برای ساختن باشد؛ و به امید آنکه چراغ صحنه، با تمام ضعف‌ها و قوت‌هایش، همچنان روشن بماند.

ارادتمند شما
منتقد هنرپرورتمیز

حسین چیانی، یاسین پازکیان، ریحان روشن، محمد فروزنده و Amirhosein Bakhshi این را خواندند
رامینا چوپان و ساسان محقق این را دوست دارند

مانی یونسی (maniyonesi)

از اینکه با دقت و حوصله نمایش «کوک ناکوک دل» را دیدید و درباره‌ی آن نوشتید، صمیمانه سپاسگزارم. نقد شما برای ما ارزشمند است؛ چراکه نشان می‌دهد اثر توانسته مخاطب را درگیر خود کند و زمینه‌ای برای گفت‌وگو و تأمل به وجود آورد.

طبیعی است که با بخشی از نگاه شما هم‌نظر باشیم و با بخشی دیگر اختلاف نظر داشته باشیم. بسیاری از انتخاب‌های اجرایی نمایش، از جمله فضای خالی صحنه، حضور اجراگران، استفاده از صدا و حرکت و برخی ناهماهنگی‌های ظاهری، از ابتدا در راستای ساختن جهان ذهنی و پریشان شخصیت اصلی طراحی شده‌اند. با این حال، می‌پذیریم که هر انتخاب فرمی زمانی موفق است که بتواند منطق و معنای خود را به‌روشنی به مخاطب منتقل کند و اگر بخشی از این انتخاب‌ها چنین ارتباطی برقرار نکرده باشد، این موضوع می‌تواند محل تأمل و بازنگری باشد.

در خصوص نقد مربوط به بدن و حرکت نیز شاید اختلاف نگاه ... دیدن ادامه ›› ما بیشتر به تفاوت در خوانش زبان اجرایی اثر بازگردد. برخی حرکات و بی‌قراری‌های بدنی شخصیت اصلی، از نظر ما حرکاتی بی‌منطق یا صرفاً انباشته‌شده نیستند، بلکه بخشی از تلاش نمایش برای بازنمایی وضعیت روانی، آشفتگی و گسست ذهنی او هستند. در چنین فضایی، حرکت الزاماً قرار نیست همیشه از منطق واقع‌گرایانه یا روایی مستقیم پیروی کند؛ گاهی خودِ بی‌قراری، تکرار، آشفتگی و حتی بی‌نظمی ظاهری، بخشی از زبان بدن شخصیت و جهان ذهنی اوست. بنابراین شاید مسئله نه بی‌منطقی حرکت، بلکه تفاوت در خوانش و میزان ارتباط مخاطب با این زبان اجرایی باشد.

در عین حال، خوشحالیم که ظرفیت‌های متن، ایده‌ی مرکزی و برخی جنبه‌های بازیگری نمایش را دیده‌اید. برای ما مهم است که نقد، حتی زمانی که کاستی‌ها را برجسته می‌کند، امکان گفت‌وگو را از بین نبرد؛ چراکه تئاتر بدون گفت‌وگو و بدون مواجهه با نگاه‌های متفاوت، نمی‌تواند رشد کند.

خوشحالم میزبان شما بودیم.

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

مانی یونسی

از اینکه با دقت و حوصله نمایش «کوک ناکوک دل» را دیدید و درباره‌ی آن نوشتید، صمیمانه سپاسگزارم. نقد شما برای ما ارزشمند است؛ چراکه نشان می‌دهد اثر توانسته مخاطب را درگیر خود کند و زمینه‌ای برای ...

مانی عزیز،
از اینکه با حوصله پاسخ دادید و نقد را با سعه‌صدر خواندید، صمیمانه سپاسگزارم. برای من، همین که یک هنرمند حاضر باشد درباره‌ی اثرش گفت‌وگو کند و نقد را بشنود، فارغ از هم‌نظری یا اختلاف نظر، ارزشمند و قابل احترام است. اساساً تئاتر، بدون گفت‌وگو و مواجهه‌ی اندیشه‌ها، در نهایت به یک اجرای یک‌طرفه تقلیل پیدا می‌کند و نقد، اگر صادقانه و از سر دلسوزی نوشته شود، می‌تواند ادامه‌ی همان گفت‌وگویی باشد که روی صحنه آغاز شده است.
اما اجازه بدهید از همین نقطه، یک نکته‌ی مهم را با شما در میان بگذارم؛ نکته‌ای که شاید اختلاف نگاه ما را روشن‌تر کند. من کاملاً می‌پذیرم که بسیاری از عناصر اجرایی نمایش شما، از فضای خالی صحنه گرفته تا حضور اجراگران، صدا، حرکت و بی‌قراری‌های بدنی، آگاهانه و با نیت مشخصی طراحی شده‌اند تا آشفتگی و گسست ذهنی شخصیت اصلی را بازنمایی کنند. اما در هنر نمایش، میان «آنچه هنرمند قصد کرده» و «آنچه تماشاگر دریافت می‌کند» ... دیدن ادامه ›› فاصله‌ای وجود دارد که نمی‌توان از کنار آن به سادگی عبور کرد.
هنرمند، اثر را از درون جهان ذهنی خود خلق می‌کند؛ اما مخاطب، آن را از بیرون و با چشم خود می‌بیند. بنابراین، نیت هنرمند، به‌تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت یک انتخاب اجرایی باشد. فرم زمانی به زبان تبدیل می‌شود که بتواند معنای خود را به مخاطب منتقل کند؛ و اگر بخش مهمی از مخاطبان، آن فرم را نه به عنوان «آشفتگی طراحی‌شده»، بلکه به عنوان «بی‌نظمی و ناهماهنگی» دریافت کنند، شاید مسئله فقط تفاوت در خوانش نباشد؛ شاید لازم باشد خودِ فرم نیز دوباره مورد بازنگری قرار گیرد.
آشفتگی، اگر قرار است آشفتگی را نشان دهد، باید خودش از یک نظم پنهان برخوردار باشد. بی‌نظمیِ هنری، با بی‌نظمیِ واقعی تفاوت دارد. هرج‌ومرج روی صحنه، برای اینکه به «زبان» تبدیل شود، نیازمند میزانسن، ریتم، کنترل و طراحی است. اگر قرار باشد صرفاً هرج‌ومرج را به مخاطب منتقل کنیم، آیا باید برای نشان دادن قتل، واقعاً کسی را روی صحنه سلاخی کنیم و به قتل برسانیم؟ طبیعتاً نه. هنر، بازنمایی واقعیت است، نه تکرار عینی و فیزیکی آن.
به همین دلیل است که به نظرم بی‌قراری بدن هم باید در یک نظام فرمی مشخص قرار بگیرد. شخصیت آشفته می‌تواند بلرزد، فریاد بزند، بچرخد، زمین بخورد، خودش را به زمین بکوبد یا حرکات تکرارشونده داشته باشد؛ اما همه‌ی این‌ها زمانی واجد ارزش دراماتیک می‌شوند که کارگردان بتواند میان «آشفتگی شخصیت» و «آشفتگی اجرا» مرزی روشن ایجاد کند. مخاطب باید احساس کند این بی‌قراری، بخشی از شخصیت است؛ نه اینکه خودِ اجرا از کنترل خارج شده است.
در نقد قبلی‌ام نیز دقیقاً همین مرز برای من محل پرسش بود. و نکته‌ی دیگری که شاید لازم باشد روشن کنم این است که من اساساً درباره‌ی زدوخوردهای فیزیکی میان بازیگران صحبت نکردم؛ در حالی که بعضی لحظات آن برای من بسیار جدی‌تر و نگران‌کننده‌تر از چیزی بود که در نقد نوشتم. در بخش‌هایی از اجرا، ضربه‌های بازیگر مرد به یکی از بازیگران زن، از نظر من بیش از حد واقعی و خشن به نظر می‌رسید و در صحنه‌ی پایانی نیز ضربه و همرا با فَتِ پا و کوبیده شدن بدن ایشان به زمین به شکلی بود که ناخودآگاه با خودم گفتم: «تمام شد، این بنده‌خدا را قطع نخاع کردند!»
من این موضوع را در نقد نیاوردم، چون نمی‌خواستم نقد را به سمت حاشیه ببرم یا کیفیت اجرا را صرفاً بر اساس یک لحظه‌ی فیزیکی قضاوت کنم. اما حالا که بحث زبان بدن و حرکت مطرح شده، بد نیست این بخش را هم در نظر داشته باشید. خشونت صحنه‌ای، حتی زمانی که قرار است بخشی از جهان روانی اثر باشد، نیازمند میزان دقیق و کنترل‌شده است. مرز میان «خشونت نمایشی» و «خشونت واقعی» باید برای مخاطب قابل تشخیص باشد؛ وگرنه به جای آنکه به جهان اثر کمک کند، مخاطب را از جهان اثر بیرون می‌اندازد و او را نگران سلامت بازیگر می‌کند. به نظرم یک پیشنهاد ساده و شاید بسیار مؤثر دارم که خودتان یک بار امتحانش کنید.
از یکی از عوامل بخواهید اجرای کامل نمایش را، از ابتدا تا انتها و بدون قطع، فیلم‌برداری کند. بعد از اجرا، زمانی که به خانه رفتید و از فضای سالن و هیجان اجرا فاصله گرفتید، در تنهایی بنشینید و فیلم را یک‌بار کامل ببینید؛ نه با نگاه کارگردان، بلکه با نگاه تماشاگر.
گاهی آدم وقتی در دل صحنه ایستاده، نمی‌تواند تصویری را که از بیرون دیده می‌شود به‌درستی ببیند. درست مثل بازیگری که در آینه‌ی شکسته، خودش را هزار تکه می‌بیند اما نمی‌داند کدام تصویر، تصویر واقعی اوست. فیلم اجرا می‌تواند آن فاصله‌ی ضروری را ایجاد کند؛ فاصله‌ای میان «منِ سازنده» و «اثرِ ساخته‌شده».
به گمان من، اگر یک بار نمایش را در خلوت و از بیرون تماشا کنید، شاید خودتان به برخی از چیزهایی برسید که من در نقد به آن‌ها اشاره کرده‌ام؛ شاید هم نرسید، و این کاملاً طبیعی است. اما دست‌کم آن‌گاه، گفت‌وگوی ما از دو نقطه‌ی متفاوت شکل می‌گیرد: شما از جایگاه خالق اثر و من از جایگاه تماشاگر و منتقد.
در مورد ریحان روشن نیز تأکید می‌کنم که تعریف من از بازی او، صرفاً یک تعریف سلیقه‌ای نبود. در میان بازیگران روی صحنه، به نظرم او از نظر بیان، ریتم، کنترل بدن و هماهنگی حرکت و کلام، یک سر و گردن بالاتر ایستاده بود. این را نه برای کم‌کردن ارزش دیگر بازیگران، بلکه برای برجسته‌کردن نقطه‌ی قوتی می‌گویم که به نظرم در اجرای شما وجود داشت و شایسته‌ی دیده‌شدن بود.
و در نهایت، درباره‌ی بازخوردها و کامنت‌های مثبت نیز نکته‌ای دارم که شاید گفتنش ضروری باشد. من با اصل حمایت دوستان و خانواده از هنرمند هیچ مشکلی ندارم؛ اتفاقاً حمایت عاطفی اطرافیان در شرایط دشوار تولید و اجرای تئاتر ارزشمند است. اما باید میان «حمایت» و «نقد حرفه‌ای» تفاوت قائل شد.
اگر کسی نمایش را دیده و از آن لذت برده، طبیعی است که از آن تعریف کند؛ حتی اگر منتقد یا متخصص تئاتر نباشد. اما اگر کسی نمایش را اصلاً ندیده باشد و صرفاً برای حمایت از دوست یا آشنای خود کامنت مثبت بگذارد، آن دیگر نمی‌تواند به عنوان نظر درباره‌ی خود اثر تلقی شود. کسی که نمایش را ندیده، چگونه می‌تواند درباره‌ی کیفیت آن داوری کند؟ چون شخصی با نام محند متین قلی بیات برای شما کامنت گذاشته این کارو ندیدم ولی حتما کار خوبیه، و حرفه ایه......
عجیبه
این مسئله را هم از سر گلایه نمی‌گویم؛ بلکه معتقدم هنرمند بیش از هر چیز به بازخورد صادقانه نیاز دارد. تعریف‌های بی‌پشتوانه شاید در کوتاه‌مدت خوشایند باشند، اما در مسیر رشد هنرمند، نقد صادقانه بسیار ارزشمندتر است. هنرمند اگر قرار باشد فقط صدای تشویق اطرافیان را بشنود، ممکن است نقاط ضعف اثرش را دیرتر ببیند؛ اما نقد دقیق، حتی اگر تلخ باشد، می‌تواند چراغی باشد برای دیدن جایی که هنوز تاریک مانده است.
من «کوک ناکوک دل» را دوست نداشتم که نقدش کردم؛ اتفاقاً برعکس، اگر هیچ ظرفیتی در متن و ایده‌ی اثر نمی‌دیدم، این همه وقت برای نوشتن نمی‌گذاشتم. من در متن، ایده و جهان ذهنی نمایش، ظرفیت‌هایی دیدم که به نظرم می‌توانستند بسیار بیشتر از آنچه در اجرا اتفاق افتاده، شکوفا شوند. نقد من در حقیقت فاصله‌ی میان «آنچه می‌توانست باشد» و «آنچه در صحنه دیدم» است.
به همین دلیل، نقد من نه علیه شماست و نه علیه نمایش؛ نقد من گفت‌وگویی است با اثری که به نظرم هنوز امکان رشد دارد.
من به عنوان یک منتقد، وظیفه‌ام این نیست که فقط دست بزنم؛ وظیفه‌ام این است که اگر جایی به نظرم چیزی نیاز به بازنگری دارد، آن را صادقانه بگویم. همان‌طور که وظیفه‌ی هنرمند هم این نیست که همه‌ی نقدها را بپذیرد؛ بلکه باید بتواند از میان آن‌ها، آنچه را به رشد اثرش کمک می‌کند، جدا کند.
امیدوارم «کوک ناکوک دل» در ادامه‌ی اجراها، به آن انسجامی که در متن و ایده‌اش بالقوه وجود دارد، نزدیک‌تر شود. چون من همچنان معتقدم میان متن و اجرا فاصله‌ای هست که می‌توان آن را کمتر کرد؛ و شاید همین فاصله، همان جایی باشد که اگر پر شود، «کوک ناکوک دل» می‌تواند به اثری بسیار مؤثرتر و ماندگارتر تبدیل شود.
در نهایت، به این اثر صمیمانه احترام می‌گذارم و برای شما و گروه‌تان آرزوی موفقیت دارم. نقد اگر با عشق نوشته شود، شاید تلخ باشد، اما دشمن نیست؛
گاهی دستِ منتقد، همان دستی است که چراغی را بالا می‌گیرد تا هنرمند، جایی را ببیند که خودش در تاریکیِ صحنه ندیده است.

🖋🎭

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش لوله i

# کالبدشکافی خفقان در پسِ لوله‌ها؛ واکاوی نمایش «لوله»

در عصرِ جاری که مرز میان «ادا کردن» و «زیستن» بیش از هر زمان دیگری در پهنه‌ی هنر در حال کمرنگ شدن است، تماشای نمایش «لوله»، اثر جدید و جسورانه علیرضا اجلی، تجربه‌ای نیست که تنها با چشم‌ها روایت شود؛ بلکه تجربه‌ای است که با تمام سلول‌های بدن، از پوست تا عمق استخوان، درک می‌شود. نمایش «لوله» که در مجموعه تئاتر «لبخند» در حال اجراست، نه یک نمایش ساده، که یک واکاوی هستی‌شناسانه و سیاسی در دلِ یک ساختار بسته است.

**تلفیق پرفرمنس و فرم؛ وقتی بدن، صحنه است**
یکی از درخشان‌ترین نقاط قوت این اثر، هوشمندی در مواجهه با محدودیت‌های فیزیکی است. نمایش با فقدان طراحی صحنه‌ی کلاسیک و تکیه بر سادگیِ مفرط روبرو بود، اما همین سادگی، به ابزاری برای خلق شاهکاری فرمی بدل شد. در اینجا، ما شاهد صحنه‌ای نیستیم که بازیگر در آن حضور داشته باشد، بلکه شاهد صحنه‌ای هستیم که بازیگران، خود، استخوان‌بندی و کالبد آن هستند. بازیگران با تکیه بر توانمندی‌های «پرفرمنس»، به اکسسوارهای متحرک صحنه بدل شدند؛ بدنی که در حرکت ... دیدن ادامه ›› است تا خلأ فیزیکی را با معنا پر کند.
در این میان، طراحی دقیق و به‌جای «لباس‌ها»، نه تنها یک انتخاب زیباشناختی، بلکه یک ضرورت بصری بود که به کالبد اثر، جانی تازه و جذابیتی بصری بخشید و در عین حال، پیوند میان فرم و معنا را مستحکم کرد.

**سمفونیِ نور و تاریکی؛ روایتِ خفقان**
علیرضا اجلی در قامت کارگردانی، نشان داده است که چگونه می‌توان از عناصر بنیادین تئاتر یعنی «نور» و «موسیقی»، برای روایت مفاهیم انتزاعی بهره جست. استفاده از تقابل‌های رنگی (نور آبی و زرد) و موسیقی، تنها برای تزئین صحنه نبود؛ بلکه این عناصر، روایتگرِ وحشت، هرج‌ومرج و آن خفقانِ سنگین و خونسردی بود که بر فضای کار سایه افکنده بود. گاه، سکوت در این نمایش، خود یک گفتارِ پرکشش و پیامی سنگین‌تر از بلندترین فریادها بود؛ سکوتی که مخاطب را در مواجهه با حقیقت، به تامل وا می‌داشت.

**نمادگرایی و نشانه-شناسی؛ لوله‌ها از پوتین تا کلاه پاپا نوئل**
اگرچه متن نمایش در لایه‌های سطحی شاید در جستجوی قدرتِ کلامی مطلق نباشد، اما در لایه‌های زیرین، از غنای نمادین و نشانه‌شناسی بی‌بدیلی برخوردار است. نمایش، کل جهان هستی را در قالب یک «شرکت فاضلاب» بازآفرینی می‌کند؛ استعاره‌ای بی‌رحمانه از ساختارهای قدرت. در این مینیاتورِ سیاه، «لوله ها»، «پوتین‌ها»، «نوع پوشش‌ها» و حتی تضاد میان «لباس سرکارگر» و «کلاه پاپا نوئل»، همگی نشانه‌هایی هستند که به دقت بر شکاف میان حاکم و محکوم انگشت می‌گذارند. اعتراض کارگران در این اثر، بازتابی مستقیم از خیزش مردم در برابر وضع موجود و دولت‌هاست. حتی در حساس‌ترین لحظات، نظیر صحنه‌ی تجاوز، کارگردان با ظرافتی خیره‌کننده، میان «هنر» و «هجو» مرزی دقیق ترسیم کرد و اجازه نداد اثر از مسیرِ والا و هنری خود منحرف شود.

**فراتر از بازیگری؛ زیستن بر روی صحنه**
اما آنچه این اجرا را از یک کارِ خوب به یک «کلاس درس» بدل می‌کند، حضور بازیگران است. امشب بر روی صحنه، من با بازیگرانی روبرو نبودم که صرفاً نقش‌ها را «ادا» کنند یا با حرکات دلقک‌وار، مخاطب را سرگرم سازند؛ بلکه من شاهد «زیستن» بودم. تفاوت میان یک «سوپر استار» (در معنای هنری و باوری آن) و یک بازیگر معمولی، دقیقاً در همین نقطه است: سوپر استار، کاراکتر را خلق نمی‌کند، بلکه با تمام وجود در آن نقش زیست و آن را باورپذیر می‌کند. بازیگران این اثر، با چنان احساس و اصالتی روایت می‌کردند که مرز میان واقعیت و نمایش فرو ریخت.

**سیلیِ آگاهی**
در پایان، آن «وویس» (Voice) که در لحظات پایانی پخش شد، تنها یک صدا نبود؛ بلکه سیلی محکمی بود بر صورتِ مخاطب و بیداریِ وجدان او.
در ادامه تبریک به تمامی عوامل این اثر که در این وانفسه‌ی خفقانِ هنری، جرات کردند چراغ صحنه را خاموش نکنند. وظیفه هنرمند، نه تماشای بی‌طرفانه، بلکه بازنماییِ صدای مردم و اعتراض به بی‌عدالتی است آن هم بروی صحنه نه تعطیل کردن سالن های نمایش. نمایش «لوله»، اثری است که زمان را در خود می‌بلعد و تماشای آن، برای هر اهل هنر و پرسشگری، ضرورتی انکارناپذیر است.
این اثر دو تا پیام داشت:
از نگاه هنری و فلسفی:
«نمایش "لوله"، سمفونیِ خفقان و شورشِ بدن‌های فراتر از نقش است که در کالبد یک شرکت فاضلاب، حقیقتِ تلخِ ساختارهای قدرت را با زبانی نمادین روایت می‌کند.»

از نگاه سیاسی:
«اثری جسورانه که با نمادگراییِ دقیق، صدای خفقان‌شده‌ی مردم را در میان لوله‌های بی‌رحمِ ساختارِ قدرت به گوش می‌رساند.»

در انتها از مجموعه تئاتر لبخند تشکر ویژه میکنم که در انتخاب و ارائه با کیفیت آثار در فضایی کاملا فرهنگی و هنری دقت ویژه میکنند و به وقت و افکار مخاطب احترام میگذارند.
---
منتقد: هنرپرورتمیز🖋💥☘️

انوشه زاهدی، سپهر، شاهین محمدی، آیدا عظیمی، امیر مسعود، نیما و معصومه طالبی این را خواندند

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش نماینده اونجا i

**نقدی شاعرانه بر نمایش «نماینده اونجا»

آنجا که جهان پشت پرده نفس می‌کشد**
«نماینده اونجا» یک نمایش ساده نیست؛ اعترافی است صحنه‌ای، درباره جهانی که بی‌صدا اداره می‌شود. درباره سرنوشت‌هایی که نه در خیابان‌ها، که در اتاق‌های تاریک و درهای بسته، پشت میزهای چوبی و زیر نور لامپ‌های کم‌جان رقم می‌خورند.
امیرعلی زمانیان درقامت نویسنده و کارگردان خود، پنجره‌ای گشوده است به پشتِ دیوارهای قدرت؛جایی که انسان‌ها تنها مُهره‌اند و امید، کالایی قابل معامله.
پیرنگ اثر، همچون ساعتی دقیق می‌تپد. نمایش بی‌پروا به نقد ساختارهای پنهان قدرت می‌پردازد؛ به همان دست‌های نامرئی که تاریخ را می‌نویسند و نقشه جهان را آن‌گونه که می‌خواهند ترسیم می‌کنند و به قلب ساختارهای پنهان می‌زند؛ به فرقه های مخفی مانند: انجمن‌های سایه، فراماسون‌ها، به دست‌هایی که جهان را می‌چرخانند بی‌آنکه دیده شوند. اینجا سیاست نه شعار، که سرنوشت است؛ نه واژه، که زنجیر. این ها ارجاع ساده نیست؛ بلکه لایه‌ای استعاری است برای نشان دادن نظام‌هایی که جهان را مدیریت می‌کنند، بی‌آنکه دیده شوند.
صحنه؛ جهانی که سخن می‌گوید، صحنه ی «نماینده اونجا» خود یک متن مستقل است. دیوارهای نارنجی، ... دیدن ادامه ›› مثل آفتابی غبارآلود بر فراز واقعیتی تلخ ایستاده‌اند؛ رنگی میان هشدار و فریب، میان خطر و لبخند. و اشیای روی صحنه، هر کدام نشانه‌ای‌اند از جهانی بیمار:
کره زمین – اسیر میان دستان نامرئی،
زونکن‌ها – قبرستان تصمیم‌ها،
ماشین تایپ – صدای خشک تاریخ،
تلویزیون سیاه‌وسفید – پنجره‌ای به دروغ‌های رسمی، و دو ساعت قدیمی؛ یکی زمان «اونجا» را نشان می‌دهد و دیگری زمان «اینجا» را.
گویی حقیقت همیشه دو نیمه دارد: یکی برای مردم، یکی برای صاحبان قدرت.
تابلوهای صحنه، همچون شعرهایی بی‌صدا فریاد می‌کشند:
«۱ درصد باتری Every Day» –
انسانی که هر روز ذره‌ای تهی‌تر می‌شود.
«Positive Energy» –
لبخندی اجباری بر چهره جهانی افسرده.
و تابلوی مرکزی؛ مردی با کراوات سرخ و کت‌وشلوار رسمی، اما به جای صورت، کلم بروکلی‌ای شبیه به انفجار قارچی هسته‌ای؛ این تابلو، شاید تکان‌دهنده‌ترین نماد نمایش باشد: انسان مدرن، کت‌وشلوارپوش و متمدن، که در باطن چیزی جز ویرانی و انفجار نیست. تمثیلی تکان‌دهنده از تمدنی که در ظاهر آراسته است و در باطن ویران.
و تلفن…تلفنِ همیشه حاضر. در این نمایش، تلفن صحنه نیز به شخصیتی مستقل بدل می‌شود؛ ابزاری برای فرمان دادن، تهدید کردن، معامله کردن و ساختن سرنوشت‌ها و معامله با جان ها. تلفن نه وسیله ارتباط، که نماد سلطه است.
بازی‌ها؛ جان گرفتن کلمات. بازیگران این نمایش، کلمات را زندگی می‌کنند.
امیرعلی زمانیان در نقش «چارلی»،
مرجان آقانوری در قامت «جِین»،
و سپهر جاویدیان در هیبت «آقای رئیس»
مثلثی می‌سازند از قدرت، تردید و اطاعت.
و کاگردان با هنرمندی بی بدیل بازی بازیگران را با فرم تلفیق کرده بود : شروع کار با فرم آغاز شد ، در میانه کار ادامه داشت جایی که دیالوگ ها در سکوت صحنه پنهان شدند و در پایان نمایش با فرمی که جناب رئیس انجام داد کار به پایان رسید....
بیشتر لحظات نمایش بر مونولوگ‌هایی بلند و گفت‌وگوهایی تلفنی استوار است؛ ساختار و فرمی دشوار که اگر بازیگران توانمند نباشند با کوچک‌ترین لغزش می‌توانند آن را فرو بریزند.
اما اینجا صداها استوارند، نفس‌ها میزان‌اند، و کلمات، زنده. نزدیک به نود دقیقه اجرا، بی‌آنکه انرژی فرو بریزد. حتی اگر گاهی ریتم اندکی بلغزد، صلابت بازی‌ها دوباره آن را بر پا می‌دارد.
نور و موسیقی؛ ضربان پنهان نمایش: نورپردازی، همچون دستی نامرئی فضای اثر را هدایت می‌کند؛ گاه سرد، گاه تهدیدآمیز، گاه روشن بر مرز باریک «اینجا» و «اونجا».
موسیقی، روح نامرئی صحنه است؛ همراه بازی‌ها حرکت می‌کند، با فرم در می‌آمیزد و در گوش تماشاگر زمزمه‌ای از اضطراب می‌کارد.
دیالوگ‌های ماندگار؛ تیغ‌هایی از جنس کلمه در دل نمایش، جمله‌هایی متولد می‌شوند که در ذهن می‌مانند؛ مثل خراشی بر دیوار خاطره:
«با پوست خوک نمی‌شود کیسه دوخت.»
«اگر دنبال پولی، ردِّ خون را بگیر.»
«من امید می‌فروشم… امید به بقا.»
این‌ها تنها دیالوگ نیستند؛ چکیده ی فلسفه جهانی‌اند که نمایش روایت می‌کند: جهانی که در آن اخلاق ارزان است و امید، تجارتی سودآور.
اینجا و اونجا؛ دو سوی یک حقیقت، بزرگ‌ترین نماد نمایش، همین دو واژه ساده است:
«کشور اینجا» و «کشور اونجا».
دو جغرافیا، اما در اصل یک سرنوشت. یکی تصمیم می‌گیرد، دیگری تاوان می‌دهد. و میان این دو، انسان سرگردان می‌ماند؛ انسانی که تنها تماشاگر بازی قدرت‌هاست.
فرجام سخن؛ ستایشی برای ایستادگی: «نماینده اونجا» نمایشی است جسور، اندیشمند و به‌موقع؛ نمایشی برای روزگاری زخمی، برای روزهایی که تئاتر در تنگنای اقتصاد و سیاست هنوز ایستاده است و نفس می‌کشد. در چنین زمانه‌ای، هر اجرا خود نوعی شجاعت است. باید به احترام بازیگرانی ایستاد که در این طوفان بی‌امان، چراغ صحنه را روشن نگه می‌دارند؛ به امیرعلی زمانیان – مغز متفکر و قلب تپنده اثر،
به مرجان آقانوری – حضوری گرم و انسانی،
و به سپهر جاویدیان – سیمای باورپذیر قدرت.
و درودی شاعرانه بر تماشاخانه‌هایی مثل هامون که هنوز درهایشان را به روی رؤیا باز نگه داشته‌اند؛ سالن‌هایی که با مهربانی، خانه‌ای در شأن مخاطب فراهم می‌کنند تا تئاتر زنده بماند، تا اندیشه خاموش نشود، تا صداها شنیده شوند.
«نماینده اونجا» یادمان می‌آورد که تئاتر می‌تواند وجدان بیدار یک جامعه باشد؛ آینه‌ای که حقیقت را، هرچند تلخ، نشان می‌دهد.

منتقد: هنرپرورِ تمیز🎭🖋

محمدعلی ارکانی، امیر مسعود و حسین چیانی این را خواندند
امیرعلی زمانیان و زهرا حيدريان این را دوست دارند

امیرعلی زمانیان (amiralizamanian)

ممنون از توجه شما 🌹

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

امیرعلی زمانیان

ممنون از توجه شما 🌹

ارادت🙏🌹

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش خانواده محترم نکته‌دان i

...وقتی تئاتر هنوز به روایت و انسان وفادار است...

نقدی بر نمایش «خانواده محترم نکته‌دان»
به نویسندگی و کارگردانی: مرتضی ربیعی

در روزگاری که صحنه‌های تئاتر بیش از آنکه محل روایت باشند، به محفل شوخی‌های بی‌ریشه، هجوهای کم‌جان و اداهای روشنفکرنما بدل شده‌اند، «خانواده محترم نکته‌دان» از آن دست آثاری‌ست که بی‌هیاهو یادآوری می‌کند تئاتر هنوز می‌تواند محل قصه‌گویی، شخصیت‌پردازی و احترام به مخاطب باشد.
نمایش، جهان خود را نه بر فریاد، که بر جزئیات بنا می‌کند. متن، واجد روایت است؛ پیرنگ دارد، آغاز و انجام دارد و مهم‌تر از همه، می‌داند می‌خواهد به کجا برسد. تعلیق اثر، نه از شگفتی‌های ساختگی، بلکه از تضادهای درونی شخصیت‌ها و بحران‌های خاموش یک خانواده برخاسته است. هرچند متن هنوز ظرفیت تلخی ... دیدن ادامه ›› ژرف‌تر و پرداخت ریزبینانه‌تر به برخی گره‌های دراماتیک را دارد. هرچند کار ضعف ها و ایراداتی داشت، چه در متن، چه در بازی یکسری از بازیگران که نیاز به تمرین و کار بیشتری دارند تا جای تیپ سازی باید کاراکتر خلق کنند، بجای بازی باید زیست کنند بروی صحنه، و اینکه یکجای کار با نویسنده همسو نبودم مثل حضور دو هنرمندی که نقش نوازنده قرار بود داشته باشند، ولی حضوری بی رنگ و بی معنی داشتند، چون بود و نبودشون هیچ خلل و تاثیری در روند داستان نداشت.
اما در کلیت، این اثر ساختاری منسجم و قابل دفاع دارد ساختاری که در مقایسه با بسیاری از آثار بی‌در و پیکر این روزها، نشانه‌ی جدی گرفتن نوشتن برای صحنه است.
در مقام کارگردانی، مرتضی ربیعی به دام شلوغ‌کاری نمی‌افتد. میزانسن‌ها دقیق، کاربردی و متناسب با زیست شخصیت‌ها طراحی شده‌اند. فضا در خدمت روایت است، نه بالعکس. طراحی صحنه از اغراق پرهیز می‌کند و به‌درستی به جهان جنوب‌شهری قصه وفادار می‌ماند. انتخاب موسیقی‌های نوستالژیک، به‌ویژه قطعات شاد و آشنای جواد یساری در تغییر صحنه‌ها، تصمیمی هوشمندانه است؛ موسیقی به‌جای آنکه نقش تزئینی داشته باشد، به حافظه‌ی جمعی مخاطب گره می‌خورد و ریتم نمایش را سرپا نگه می‌دارد.
اما نقطه‌ی اتکای اصلی نمایش، بی‌تردید بازیگری است؛ بازی‌هایی مبتنی بر زیستن، نه نمایش‌دادن. بازیگران، لحظه‌ها را زندگی می‌کنند و همین، مهم‌ترین سرمایه‌ی اثر است. بازیگر کودک، شگفت‌انگیز و کم‌نقص ظاهر می‌شود؛ اجرایی سرشار از تمرکز، بدون استرس و بدون خطا، که بیش از هرچیز نشان از هدایت درست کارگردان و فهم دقیق ریتم صحنه دارد.
بازیگر نقش دکتر ارنس، با لهجه‌ی شیرین یزدی، کاراکتری پخته و کنترل‌شده خلق می‌کند؛ اجرایی که از تیپ‌سازی فاصله می‌گیرد و به شخصیت نزدیک می‌شود. نقش‌های مادر، عروس خانواده و قاسم، همگی به‌اندازه و با درک درست از جهان اثر و جایگاه‌شان در درام اجرا شده‌اند. در این میان، هاشم به نقطه‌ی اوج بازیگری نمایش بدل می‌شود. اجرایی فنی، بی‌اغراق و تکان‌دهنده. اعتیاد در این نقش، نه کلیشه است و نه ابزار اغراق؛ بلکه یک وضعیت زیستی‌ست که آرام‌آرام بدن، صدا و رفتار را می‌فرساید. آن‌قدر طبیعی و عریان که مرز میان نقش و تجربه‌ی زیسته فرو می‌ریزد. دو بازیگر ترک‌زبان، با وجود حضور کوتاه، نمونه‌ی درخوری از شخصیت‌پردازی موجز ارائه می‌دهند و نشان می‌دهند که چگونه می‌توان در چند دقیقه، شخصیتی کامل ساخت. استفاده از لهجه‌ها در این نمایش، نه برای خنداندن، که برای تثبیت هویت طبقاتی و فرهنگی شخصیت‌هاست؛ انتخابی درست که جهان اثر را باورپذیرتر می‌کند. از منظر مضمون، نمایش برشی از زندگی یک خانواده‌ی معمولی در جنوب شهر است؛ خانواده‌ای درگیر فقر، اعتیاد، شکاف‌های نسلی و امیدهای نیمه‌جان. طعنه‌های سیاسی و نقدهای اجتماعی به‌اندازه، دقیق و غیرشعاری‌اند. نمایش می‌خنداند، اما خنده‌ای که بعد از آن، چیزی در گلو گیر می‌کند؛ همان حقیقت تلخی که تئاتر خوب باید به یادمان بیاورد.
در نهایت، «خانواده محترم نکته‌دان» شاید ادعای شاهکار بودن نداشته باشد، اما بی‌شک نمایشی شریف، صادق و آبرومند است. حاصل همراهی گروهی که چه بر صحنه و چه پشت آن، به اثر ایمان داشته‌اند. نمایشی که مخاطب را دست‌کم نمی‌گیرد و زمانش را محترم می‌شمارد. و گاهی، همین کافی‌ست تا یک اثر دیده شود. و این، در زمانه‌ی ما، خود یک فضیلت بزرگ است.
دمتان گرم.🍀
منتقد: هنرپرورتمیز🖋🙏

امیر مسعود، بهاره مکرم، علی نیازی و حمیدرضا طالبی این را خواندند

بهناز شهسوار (behnazshahsavar)

سپاس از نقد و نظرات ارزشمند شما و حضور پر مهرتان

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

بهناز شهسوار

سپاس از نقد و نظرات ارزشمند شما و حضور پر مهرتان

درود برشما
لطف دارید🙏
سپاس از شما و گروه توانمندتان🍀
مانا باشید.

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش پایان انتظار، گودو مرده است i

«گودو مرده است، اما صحنه هنوز زنده است»

اثری شاعرانه و فلسفی با نام«پایانِ انتظار، گودو مُرده است» اثر دوست و رفیق اندیشمندم جناب رسول احمدی

بنده در جواب بی مهری ها، و حمایت نکردن های رفقای هنری و ....این متن رو آماده کردم، چون خودم به شخصه در چینش و کُنش این اثر از ابتدا تا به انتها بودم، و زحمتهای همه ی عوامل گروه رو دیدم بی منت، دمشان گرم🙏.... ولی بی مهری هایی از جانب همکارا و رفقای اهل هنر شد... که روح زخمی مارا جریحه دار کرد، کار مارو با کارهای رو حوضی مقایسه کردند، که این چیه ساختید مخاطب نداره، روحوضی میساختید چه پولی به جیب میزدید، مخاطبم زیاد داره. افسوس که درک فهمیدن و فکر کردن از جامعه ی بیسواد ما رخت بسته و رفته.... روشن فکران و تحصیل کرده های بیسواد مدرن که از آدم ها برای لذت های لحظه ای خودشان استفاده میکنند، این یه شگرد در دنیای به ظاهر مدرن.
چون در جهانی که حقیقت همچون سایه‌ای شکسته در آینه‌های رسانه فروپاشیده، رسول احمدی دست به کاری زده که کمتر کسی ... دیدن ادامه ›› جرأتش را دارد:
او گودو را می‌کُشد، نه از سرِ یأس، که از دلِ آگاهی.
در صحنه‌ای که نورِ سرخ، همچون خونِ حقیقت، بر پیکرِ بازیگر می‌تابد، انسانِ مصلوبِ امروزی را نشان می دهد که در برابر چشمان ما جان می‌دهد.
نور قرمز نه نشانه‌ی مرگ، که اعترافی‌ست به زنده بودن در رنج. گویی صحنه بدل می‌شود به صلیبی از گوشت و معنا، جایی که بدنِ انسان، بارِ تاریخ را بر دوش می‌کشد.
و ناگهان—نورِ آبی.
دریچه‌ای که به آگاهی گشوده می‌شود، جایی میان جنون و بیداری، میان شک و ایمان.
نور آبی همان لحظه‌ی بینش است، همان دمِ تردیدِ ابدی که نیچه می‌گفت: "روشناییِ بیش از حد، می‌تواند نابینا کند."
در این لحظه که خسرو به در لگد میزند و باز میشود..... این ذهن است که لگد می‌زند، و دریچه ی تفکر باز میشود و آگاهی زاده می‌شود، و تماشاگر درمی‌یابد که تئاتر دیگر ابزار سرگرمی نیست؛ آیینه‌ای‌ست در برابرِ خودِ ما.
صحنه ساده است، اما هر عنصرش چون کدی فلسفی عمل می‌کند:
چرخ خیاطیِ خاموش — نماد توقفِ چرخه‌ی تولید، و طعنه‌ای تلخ به جهان سرمایه که انسان را به کالا بدل کرده است.
میز کارِ پر از پارچه‌های نیمه‌دوخته — پیکرِ ناتمامِ بشریت، که هرگز به لباسِ معنا درنمی‌آید.
تلفنِ خاموش در گوشه‌ی صحنه — فریادِ بی‌پاسخِ ارتباط در عصرِ شبکه‌ها.
و جالباسیِ خالی — استعاره‌ای از هویتِ تهی‌شده، از انسان‌هایی که تنها پوستِ لباس‌های گذشته‌ی خویش‌اند.
هر چیز در این صحنه، نشانه است، نه تزئین.
این کدها، در بافتی بومی و اندیشمندانه تنیده شده‌اند؛ تئاتری ایرانی، از دلِ خاکِ خودِ ما.
در این جهان، دیگر خبری از گودو نیست — او مرده است، زیرا انسان دیگر منتظر نیست.
اما با مرگِ گودو، مسئولیتِ معنا بر دوشِ خودِ ما نهاده می‌شود.
احمدی در این اثر، تنها به ابزورد نمی‌نگرد؛
او ابزورد را بومی می‌کند، دردی جهانی را به زبانِ محلی بازمی‌گوید.
طعنه‌اش به نهیلیسم، به سرمایه‌داری، به روشنفکریِ بی‌ریشه، چون پتکی است بر برج‌های پوسیده‌ی معنا.
وقتی محمود می‌گوید:
«این برای ما غریزیه، چون می‌خوایم که اینجوری باشیم...»
صحنه به آیینه‌ای از جامعه بدل می‌شود — جامعه‌ای که رنج را انتخاب کرده و در انتظارِ منجی می‌پوسد.
و آن‌گاه که جمله‌ی ماندگار می‌آید:
«نمی‌خواد به خط دوخت شلوارت فکر کنی، برو خط فکرتو اصلاح کن»
زبان از فرمِ گفتار روزمره عبور می‌کند و به گزاره‌ای فلسفی بدل می‌شود؛
چون شمشیری است از حقیقت در برابرِ حقیقت، همان‌گونه که احمدی می‌گوید:
«حقیقت در برابر حقیقت شمشیر می‌کشد.»
در دل این اثر، طنزی تلخ جاری‌ست؛ طنزِ خنده‌ای که از اعماق زخم می‌آید.
وقتی شخصیت می‌گوید:
«الان زنگ می‌زنم گودو برامون غذا بیاره!»
یا "ما نمیتونیم این درب رو باز کنیم، باید بشینیم تا گودو بیاد بازکنه."
ما می‌خندیم، اما در همان لحظه، به پوچیِ خود واقف می‌شویم.
این طنز، همان ابزارِ بیداری‌ست؛ بیداری از خوابِ انتظار.
دیالوگ های تاثیر گذار و گل درشت:
۱.اصول و میگن، ضدشو مدیریت می کنن. ۲.یه نفر و نشون میدن تا از قِبَلِش پول در بیارن. ۳.چرا ما بدبختیم محمود؟ محمود در جواب میگه این برای ما غریزی ایه، چون میخوایم که اینجوری باشه، بعضی ها هم که مخالفن فقط شعار میدن. ۴.نمیخواد به خط دوخت شلوارت فکر کنی ، برو خط فکرتو اصلاح کن. ۵.رفیق اگر رفیق باشه الگوش که درسته هیچ، رفاقتشم اندازه داره. ۶.من درسته شیر گاو خوردم، ولی هیچوقت گاو نبودم... ۷.آدمی که مدام میپرسه فایدش چیه، هیچ وقت معنی بودن رو نمیفهمه.
۸.اگر تکون بخوری و تلاش کنی و به هدفت برسی میفهمی قدم برداشتن چه لذتی داره. ۹.جهان پوچی از آرمان های برون شخصیس، هر کس گودوی خویش است. ۱۰. یه زمانی وقت و پولمون رو می گرفتند، الان ذهنمون رو تسخیر کردن و به اسارت بردن.
...........
و در پایان، نمایش ما را به نقطه‌ای می‌رساند که فلسفه به شعر بدل می‌شود:
مرگ گودو، مرگِ انتظار است.
اما این مرگ، پایان نیست؛ تولدی‌ست از خاکِ معنا.
گویی در این صحنه‌ی کوچک و پرنور، احمدی از ما می‌خواهد که دست از انتظار برداریم و خود، خالقِ معنا شویم.
زیرا تئاتر، نه در زرق و برقِ نورها، بلکه در صداقتِ بودن معنا می‌یابد.
و شاید، تنها در این «پایانِ انتظار»، بتوان گفت:
گودو مرده است، اما انسان، هنوز بر صحنه است.

ارادتمند شما
هنرپرورتمیز
مدیر روابط عمومی این اثر🙏🍀

امیر مسعود، حسین چیانی (هالین)، محمد فروزنده و محمدعلی ارکانی این را خواندند
رسول احمدی این را دوست دارد

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش پایان انتظار، گودو مرده است i

‌🎭 **دعوت به سفری در پایان انتظار**
در شب پایانی🌹💥

ای آنان که در صحنه زندگی، واژه را چون شمشیرِ معنا می‌تراشید و نفس را در آتشِ بازیگری صیقل می‌دهید...

در جهانی که گودو هرگز نیامد، ما روایتِ مرگِ او را بر صحنه آورده‌ایم؛ نه برای سوگواری، که برای بیداری، چون ما هنوز بر صحنه‌ایم — در میانه‌ی سکوت و فریاد، مرگ و تولدِ معنا.
«پایانِ انتظار، گودو مُرده است» — روایتی‌ست از مرزِ میان بودن و نبودن، از سکوتِ میان دو نفس، از آن لحظه‌ای که تماشاگر در آینه‌ی صحنه، خویش را بازمی‌بیند.

به نویسندگی و کارگردانی **رسول احمدی**
با اجرای گروهی که در هر نگاهشان نوری از اندیشه می‌تپد، دعوتتان می‌کنیم به تماشای این تجربه‌ی ... دیدن ادامه ›› زنده‌ی تئاتری.

قرارما امشب
📅 **شب پایانی جمعه ۹ آبان، ساعت ۱۹**
📍 **تماشاخانه سیمرغ**

بیایید و شاهدِ مرگِ گودو باشید…
شاید در پایانِ این انتظار و مرگِ گودو، زندگی دوباره‌ای با معنایی تازه زاده شود.

ارادتمند شما مدیر روابط عمومی گروه نمایشی آیرونی: هنرپرور تمیز

محمدعلی ارکانی این را دوست دارد

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش جوادیه i

«نمایش جوادیه»؛ روایتی از گذشته، سایه‌ای از اکنون

نمایش تیاتر جوادیه به کارگردانی احمدرضا حجارزاده و نویسندگی کهبد تاراج، تجربه‌ای متفاوت و جسورانه در صحنه تئاتر معاصر ایران است؛ تجربه‌ای که بیش از آنکه بر کنش و بازی تکیه کند، بر روایت و بازخوانی حافظه‌ جمعی استوار شده است.

در این اثر، برخلاف انتظار ما از تئاتر ــ جایی که بازیگر «بازی» می‌کند و زندگی را بر صحنه می‌آفریند ــ چهار بازیگر در قامت «راوی» ظاهر می‌شوند. آنان نه نقشی می‌سازند و نه جهان داستانی را از خلال کنش و واکنش‌های نمایشی پیش می‌برند، بلکه روایت‌گرانی‌اند از دهه شصت، که گویی از جهان مردگان بازگشته‌اند تا با ما ــ آیندگان ــ گفت‌وگویی بی‌واسطه داشته باشند. این شیوه بیش از آنکه یادآور تئاتر باشد، نزدیک به فرم «رادیو» است؛ جایی که شخصیت ناچار است برای مخاطب توضیح بدهد کیست و چه می‌خواهد، زیرا تصویر غایب است.

اما همین انتخاب، هم نقطه‌ی قوت نمایش است و هم پاشنه‌ی آشیل آن. قوت از آن رو که اثر به مستند-روایت بدل می‌شود؛ یادآور قصه‌هایی که در حافظه‌ی ... دیدن ادامه ›› جمعی ما از آن دهه مانده است: کاست‌های خاک‌خورده، کتاب‌های زردشده، صدای فروغ، موسیقی داریوش و فرهاد. همه‌ی این‌ها همچون اشیای آیینی به صحنه می‌آیند تا بوی نوستالژی، همچون عطری مشدی، بر جان تماشاگر بنشیند. حتی جزئیاتی مثل چرخاندن ظرف خرما در میان تماشاگران یا پاشیدن عطر، تجربه‌ای حسی می‌آفریند که فراتر از دیدن و شنیدن است؛ تئاتری پنج‌بعدی، با درگیر کردن حواس مخاطب: بینایی، چشایی، لامسه، شنوایی و بویایی.

و اما ضعف کار، در همان نقطه‌ی آغازین شکل می‌گیرد: وقتی کنشی وجود ندارد، وقتی دیالوگ‌ها اغلب به نقل مستقیم و شعاری بدل می‌شوند، تئاتر در خطر از دست دادن جوهره‌ی خود قرار می‌گیرد. تماشاگر به‌جای «دیدن»، صرفاً «شنیدن» را تجربه می‌کند. اینجاست که اثر بیشتر به خوانش جمعی یک نمایشنامه یا اجرای یک پادکست زنده شبیه می‌شود تا درام زنده‌ی صحنه.

از حیث ادبی نیز متن تاراج بیش از اندازه به شعار و خاطره‌گویی نزدیک می‌شود. جملات بسیاری پیش‌تر در شبکه‌های اجتماعی و فیلم‌های مشهور شنیده‌ایم و حضورشان روی صحنه تازگی ندارد. تنها درخششی که از دل کلمات می‌جوشد، همان جمله‌ی ساده و تلخ است:
«تا اومدیم فیلم‌های رنگی ببینیم، زندگیمون سیاه و سفید شد...»
این خط، به‌تنهایی می‌توانست کلیدواژه و محوریت اثر شود؛ اما در میان انبوه شعارها و بازگویی‌ها گم شد.

نبود طراحی صحنه و نورپردازی هم مزید بر علت است. صحنه تقریباً تهی می‌ماند و روایت‌ها بدون پشتیبانی بصری در خلأ معلق‌اند. در تئاتری که بر بازی و تصویر تکیه ندارد، غیاب نور و طراحی صحنه، غیاب دوچندان حس می‌شود. موسیقی اما، برعکس، نقطه‌ی قوت بی‌چون‌وچرای اثر است. انتخاب‌های دقیق و نوستالژیک، روح دهه شصت را زنده می‌کند و گاه جای خالی درام را پر می‌سازد. شنیدن صدای فروغ فرخزاد پس از چهار دهه در سالن تئاتر، خود تجربه‌ای تکان‌دهنده و شاعرانه بود.

و در نهایت، نمایش با اذان آغاز می‌شود و با اذان پایان می‌یابد؛ حلقه‌ای نمادین از دایره‌ی تکرار، از گذشته‌ای که همچنان در اکنون ما نفس می‌کشد. اما این پایان‌بندی، همچون کل اثر، بیش از آنکه تعلیق یا کشش دراماتیک بیافریند، به یادآوری آیینی می‌ماند؛ بازگویی یک خاطره‌ی جمعی که تماشاگر را به فکر فرو می‌برد: آنچه زمانی «عقیده» و «باور واجب» بود، امروز به چیزی بدل شده که حتی در خلوت از گفتنش شرم داریم.

جمع‌بندی: تیاتر جوادیه تجربه‌ای است میان تئاتر و رادیو؛ اثری که بیش از آنکه بر بازیگری و درام متکی باشد، بر حافظه و نوستالژی بنا شده است. موسیقی‌های دقیق و لحظه‌های حسی، نقاط درخشان آن هستند؛ درحالی‌که ضعف در متن، نبود تعلیق و کم‌رمقی صحنه، مانع می‌شود تا اثر به یک دستاورد درخشان بدل نشود. با این حال، نمایش کوششی است برای بازگشت به گذشته و مواجهه‌ی آیندگان با سایه‌های آن؛ آیینه‌ای که به ما نشان می‌دهد چگونه «زندگی‌های رنگی» ما، در تاریخ معاصر به اجبار «سیاه و سفید» شدند.

ارادتمند شما🙏
منتقد: هنرپرورتمیز🖋

محمد فروزنده، Za.mahmoudi و بوتیک هنر ایران این را خواندند
امیرعباس حیدری، پردیس تئاتر موسیقی شهرزاد و احمدرضا حجارزاده این را دوست دارند

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش منا i

نگاهی هنری به نمایش "منا" ساخته ی جدید سلمان سامنی

《مُنا》: برزخی میان مرگ و عشق

«مُنا» روی صحنه آمد، اما نه به‌عنوان قهرمانی روشن، که به‌عنوان پرسشی بی‌پاسخ.
نمایشی که می‌خواست از مرگ بگوید، از عشق بگوید، و از خاطره‌ای که در رنگ آبی فیروزه‌ای آسمان جا مانده است. اما در پایان، بیشتر از آنکه قصه‌ای روایت شود، واژه‌ها در جدلی بی‌انتها فرسوده شدند.
مُنا در سایه ماند؛ فرهاد سخن گفت، مونولوگ کرد، خاطره‌پردازی کرد، و صحنه را بلعید. تماشاگر، در این میانه، همچون رهگذری در کویری پر از سراب، از خود پرسید: «این همه گفت‌وگو برای چه؟ مرگ پدر چه شد؟ عشق کجاست؟ و مُنا کیست؟»
بازی‌ها نتوانستند روح اثر را نجات دهند؛ بدن‌ها ناهماهنگ، صداها ناپخته، ... دیدن ادامه ›› و گاهی سکوت‌های بی‌علت، انسجام صحنه را شکستند. و پایان، نه همچون دریچه‌ای برای اندیشه، که چون پرده‌ای ناگهانی بر چشمان مخاطب فرود آمد.......
نمایش «مُنا» در بطن خود می‌خواست به پرسشی فلسفی و وجودی بپردازد؛ پرسشی که میان مرگ و عشق، میان گذشته‌ای پر از سایه و آینده‌ای پر از تردید معلق مانده است. اما آن‌چه که بر صحنه جلوه کرد، بیشتر از آنکه دریچه‌ای به ژرفای معنا باشد، به برزخی میان کلمات ناپیوسته و موقعیت‌های نیمه‌کاره بدل شد.
سامنی که در آثار پیشین خود همچون «نئورئالیسم»، «شقامک»، «فلسفه‌باز» و «طبقه اضافی» نشان داده بود توانایی خلق متن‌های پرتعلیق و اندیشه‌برانگیز را دارد، در این اثر نتوانست همان انسجام و صلابت را تکرار کند. گویی «مُنا» نه در مقام شخصیت، که در مقام ایده‌ای ناتمام باقی ماند. شخصیت اصلی، در پس سایه‌ی مونولوگ‌های بی‌پایان فرهاد محو شد و در نهایت، نمایش بیش از آنکه درباره‌ی منا باشد، روایت‌گر فرهاد شد؛ فرهادی که حتی در گفتار و رفتار نیز مسیر روشنی نیافت.

نقاط قوت:
• نیت اثر برای طرح پرسش‌های فلسفی و نزدیک شدن به درامی عاشقانه، ستودنی است.
• تلاش کارگردان برای خلق فضایی متفاوت در دوران وفور آثار سطحی و هجو، قابل احترام است.
• پرداختن به رنگ، خاطره و پیوند آن با مفاهیم انسانی، ایده‌ای شاعرانه بود که می‌توانست به نقطه‌ی قوت نمایش بدل شود.

نقاط ضعف:
• فقدان پیرنگ منسجم: روایت میان مرگ پدر منا، مونولوگ‌های طولانی فرهاد و خاطره‌ی عشق کودکی او سرگردان شد و هیچ‌کدام به نتیجه‌ای نرسیدند.
• ضعف در شخصیت‌پردازی: منا، که باید محور اثر می‌بود، در هاله‌ای از ابهام و کم‌دیالوگی محو شد.
• بازی‌های ناهماهنگ و ضعف تکنیکی بازیگران، به‌ویژه در لحظه‌ی فراموشی دیالوگ، باعث شد مخاطب از فضای اثر خارج شود. در اینجا یک پارتنر خوب و حرفه ای باید دیالوگ طرف مقابلشم حفظ باشه تا وقتی یادش رفت سریع بزنه تو بازی و یادآوریش کنه..... بازی تئاتر تک محور نیست، گروهیه..... اینکه بگیم من کارمو درست انجام دادم مابقی بازیگرا به من ربطی نداره این غلطه... این رفتار حرفه ای نیست...
• و اینکه بازیگران ضعف در اجرا و بیان داشتند، مخصوصا بیان بازیگر منا ضعیف بود ایشون فاقد صدای صحنه بودند چون وقتی گام صداشون بالا میرفت جیغ و فریاد میزدند..... و از لحاظ بدنی و حرکات ضعیف بودند، مصنوعی بازی میکردند و باور پذیر نبودند...‌
• پایان‌بندی باز و بدون جمع‌بندی، مخاطب را نه با پرسشی فلسفی، بلکه با سرگشتگی و ابهام بی‌ثمر تنها گذاشت.
• نبود انسجام در دیالوگ‌ها: بسیاری از جملات بی‌تأثیر و تکراری بودند، تا حدی که حذف‌شان هیچ لطمه‌ای به ساختار نمی‌زد.

پیشنهادها:
۱. بازنویسی متن نمایشنامه با تمرکز بر یک خط روایی واحد و حذف پراکندگی‌های زائد.
۲. تقویت شخصیت‌پردازی «مُنا» تا عنوان اثر و محور داستان همخوانی پیدا کند.
۳. بازآموزی گروه بازیگران در زمینه‌ی هم‌افزایی صحنه‌ای؛ تمرین بیان و بدن، بازی در تئاتر، کار تیمی است نه فردی.
۴. بازنگری در پایان‌بندی: پایانی باز اگر قرار است انتخاب شود، باید حامل پرسش و تأمل باشد، نه صرفاً رهاشدگی.
۵. استفاده از نشانه‌ها و نمادها (مانند رنگ آبی فیروزه‌ای) در چارچوب داستانی منسجم، نه به‌عنوان تعلیقی سطحی و بی‌ربط.

«مُنا» همچون آینه‌ای بود که تصویر خود را در مه جا گذاشت؛ نمایشی که آغازش با مرگ بود، میانه‌اش با جدل، و پایانش با سکوتی که نه به وصال عشق رسید و نه به کشف حقیقت.
فقط تماشاگر، در میان واژه‌های نیمه‌کاره، به دنبال معنایی گم‌شده می‌گشت؛ معنایی که می‌توانست با اندکی انسجام و دقت، از سراب به حقیقت بدل شود.
«مُنا» اگرچه در این اجرا نتوانست به مقصد برسد، اما همچنان می‌تواند در بازنویسی و بازاجرا، به روایتی قدرتمند از عشق، مرگ و خاطره تبدیل شود. چرا که جوهره‌ی اثر ــ نیت کارگردان برای طرح پرسش‌های انسانی ــ همچنان درخشان است، هرچند در این مرحله، در گردوغبار ضعف‌های اجرایی محو شد. با این‌همه، «مُنا» را باید تلاشی شریف دانست در برابر جریان آثار سطحی. سامنی همچنان دغدغه معنا دارد، و این سرمایه‌ای است که می‌تواند در آینده به او کمک کند. اگر متن بازنویسی شود، اگر «مُنا» از حاشیه به متن بیاید، اگر صحنه بدل به هماهنگی شود و نه تک‌صدایی، شاید این برزخ به رستاخیز بدل گردد.
.... تا آن روز، «مُنا» همچنان پرسشی است بی‌جواب؛ پرسشی که در ذهن مخاطب باقی می‌ماند:
«آیا حقیقت را می‌توان از دل جدل و واژه‌های نیمه‌جان بیرون کشید، یا حقیقت همیشه جایی بیرون از صحنه، در سکوت، منتظر است؟»

در انتها منا در برزخ نگاه های بی پناه و بی جا و مکان مخاطبش مُرد... منا اثری که با شروعی باز ، به پایانی باز ختم شد... و مخاطب در سر درگمی و سرگیجگی بازیها در برهوت متن و سراب واژه ها بی ساروان رها شد......

دمتان گرم.....
من عادت دارم از کار خوب تعریف میکنم و نکات مثبتشو میگم، کار ضعیفم نکات منفیشو میگم.... از دست قلم من رنجیده نشید.... ما قرار به هم کمک کنیم.
شاید درک من از این کار پایین بوده🙏🍀

منتقد: ارادتمند شما هنرپرورتمیز🖋

محمد فروزنده، Paria_brh و امیر مسعود این را خواندند
مهران خرم‌فر این را دوست دارد

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سینما

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره فیلم رها i

تحلیل فیلم «رها» : (روایتی از بندگی و آزادی در دنیای پرالتهاب امروز)

فیلم «رها» همچون فریادی است در کوچه‌های تنگ و تاریک واقعیت، جایی که نور حقیقت در میان دیوارهای بلند مشکلات اقتصادی و اجتماعی محو شده است. حسام فرهمند، در نخستین تجربه کارگردانی خود، سفری تلخ اما شاعرانه به زخم‌های عمیق جامعه برداشته و تصویری عریان از روح انسانی در مسیری بی پایان را بر پرده ی سینما نقش زده است و تعلیق داستان....
پی‌رنگ و تعلیق؛ جریانی پرشتاب در مسیر بی‌پایانی از رنج
روایت فیلم، همچون رودخانه‌ای بی‌قرار، ما را از صحنه‌ای به صحنه دیگر می‌برد، گاهی آرام و لطیف، گاهی طوفانی و درهم‌شکننده. داستان زندگی توحید، مردی که در امواج بی‌رحم اقتصاد و اجتماع دست‌وپا می‌زند، ما را در دنیایی از ترس و امید رها می‌کند. تعلیق فیلم به‌خوبی در لحظات حساس پرورانده می‌شود؛ سکوت‌های کش‌دار، نگاه‌های پرمعنا، و دیالوگ‌هایی که بیشتر از آنکه پاسخ بدهند، سوال ایجاد می‌کنند. فیلم همچون معمایی حل‌نشده، تماشاگر را وادار به اندیشیدن ... دیدن ادامه ›› می‌کند.
این‌که سرنوشت توحید به کجا خواهد انجامید؟ چگونه از این چرخۀ بی‌پایان عبور خواهد کرد؟
آیا اصلاً راه گریزی برایش باقی مانده است؟
آیا با این شخصیت پردازی ای که شده، توانسته مخاطب را متقاعد و جادو کند یا خیر؟

شخصیت‌پردازی و بازی بازیگران؛ جادوی سکوت و کلمات همراه با ضعف ها
[ + ] شهاب حسینی، در نقش توحید، همچون شاعری است که شعرش را با چهره‌اش روایت می‌کند. هر چینِ پیشانی، هر لرزش لب، هر نگاه نافذ او حکایتی از درد و پشیمانی است. حسینی با ظرافتی هنرمندانه، مردی را به تصویر می‌کشد که میان وظیفه و سرنوشت، میان عشق و مسئولیت، و میان سقوط و رستگاری معلق مانده است، اما ضعف بزرگی در ارائه این نقش داشتند، اینکه ایشان در قامت همسر خوب ظاهر شدند، اما در قامت پدری که دو فرزند جوان دارد هرگز، اصلا و ابدا باور پذیر نبودند، شاید به خاطر نوع گریم بود یا نوع شخصیتی که خلق شده بود، نمی دانم. با وجودی که شهاب عزیز در واقعیت دو پسر جوان دارد، اما در این داستان باور نمی کردی پدر این دختر، پسر جوان هستند.

[ - ] غزل شاکری، در نقش همسر او، تجسمی است از صبوری و استقامت و موجودی که در بدترین شرایط رفتار زشتی از خود نشان میدهد و تیکه گو، متلک انداز با زبانی نیش دار می شود.... چهره‌اش، همچون دریایی آرام، اما پر از امواجی سرکش و بی پروا است. حضور او همچون فانوسی است در تاریکی، نوری که توحید را در لحظات سخت همراهی می‌کند، اما هرگز نمی‌تواند او را از تباهی نجات دهد.

[ × ] بازیگران فرعی نیز هر یک قرار است قطعه‌ای از این پازل پیچیده‌ باشند، حتی کاراکترهای فرعی با چند دیالوگ ساده، گاهی تاثیرگذاری خود را داشتند و نشانی از دقت فیلمنامه‌نویسان در خلق شخصیت‌های واقعی و ملموس هستند، اما خیلی سطحی و گاه کوتاه به آنها پرداخته شده بود. مثلا برادر دختری که در کُما بود، با وجود نقش مکملی که داشت، در کل داستان هیچ نامی نداشت. و خیلی سریع وارد داستان شد، یهو سر از یه خانه ی متروکه درآوردند و خیلی سریع در سکانس آخر فقط تصویری از او از پشت پخش شد.
یا مثلا پدر و مادر دختر مضروب خیلی خونسرد بودند، انگار نه انگار دخترشان به شکلی فجیع دچار حادثه شده و به کما رفته. انگار دخترشون رفته بیمارستان عمل زیبایی بینی بکنه و برگرده‌. مثلا وقتی که رها داخل کانال کولرشان فوت شده بود هم، هیچ ترس و هراس و نگرانی ای در چهره ی شان نبود، انگار یه گربه گیر کرده مرده.
یا سهیل در نقش پسر خانواده، یک هو به موجودی پلید تبدیل میشود و خیلی راحت حرف از کشتن یک انسان بی گناه میزند، و رفتار مسخره ی پدر و مادر برابر این کار پسر غیر قابل توجیه بود، این پسر باعث کشته شدن خواهرش و به کما رفتن یک دختر بی گناه بود. اما پدر مادر انگار نه انگار دخترشان را از دست داده اند. بیشتر به این فکر میکردند یه نان خور کم شده. حتی زمانیکه مامور ها ریختند خانه همه رو بردند، هیچ ترس و اضطرابی در سهیل دیده نمی شد، تازه دنبال این بود که ببینه پدرش از کی لب تاب خریده.... داستان باگ زیاد داشت.
یا سکانس دوست رها که آمده بود داخل خانه و توحید مجبورش کرد موهای رها رو پس بده، بدون پیش روایت و یا بدون خرده روایت گویی یهو داستان به سمتی دیگر رفت و پدر رها انتقام دخترش رو از او میگیره.

فیلمنامه؛ ضرباهنگی از درد و آرزو
محمدعلی حسینی، در مقام نویسنده، موفق شده است فیلمنامه‌ای پرکشش و عمیق را به تصویر بکشد. دیالوگ‌ها موجز، پرمعنا و سرشار از استعاره‌اند؛ هیچ کلمه‌ای اضافه نیست، هیچ جمله‌ای بی‌هدف بیان نمی‌شود. گفت‌وگوها نه‌تنها شخصیت‌ها را می‌سازند، بلکه فضایی فلسفی به داستان می‌بخشند.
اما نقطه‌قوت اصلی فیلمنامه، ساختار چندلایه آن است. در سطح اول، فیلم درباره یک مرد و خانواده‌اش است که درگیر بحران مالی هستند، اما در لایه‌های زیرین، سوالات عمیق‌تری مطرح می‌شود:

• آیا ما اسیر سرنوشتیم، یا می‌توانیم آن را تغییر دهیم؟
• آیا رهایی، یک توهم است یا حقیقتی دست‌نیافتنی؟

اما فیلمنامه ضعف های زیادی ام داشت، اینکه توحید بی کار بود، ولی مدام در حال خریدن یکسری آتاش آشغال یا وسایل خراب دست چندم بود.
• ولی سوال اینجاست، از کجا پول در می آورد این وسایل را خریداری می کرد؟
•از کجا پول در می آورد اجاره خانه و خرج خانه را می داد؟
• نه سهیل و نه مادر هیچکدام کار نمی کردند، اما از کجا درآمد داشتند؟

• یبار سکانسی نشان داده شد که توحید با دوستش رفته سرکار ولی بی دلیل سکانس تمام میشود. اصلا دلیل نشان دادن این سکانسِ ناقص چی بود؟ بود و نبود این سکانس چه تاثیری در روند فیلم داشت؟

تشبیهات و نمادگرایی؛ شعر در قاب تصویر
«رها» سرشار از نمادهای بصری و استعاره‌های شاعرانه است. نور و سایه در فیلم نقش اساسی ایفا می‌کنند؛ در صحنه‌های ناامیدی، سایه‌ها سنگین و غالب‌اند، و در لحظات امید، نور از میان پرده‌های ضخیم می‌تابد.
• آینه‌ها در فیلم حضور پُررنگی دارند؛ آن‌ها نشانگر درونیات شخصیت‌ها هستند، انعکاسی از حقیقتی که از آن فرار می‌کنند.
• آب به‌عنوان نماد تطهیر و رهایی، در لحظات کلیدی دیده می‌شود. مثلاً وقتی توحید فهمید پسرش قاتل اون دختره، به صورتش آب پاچید، گویا در تلاش برای پاک‌کردن گناهی نامرئی است.
• قطار و مسیرهای بی‌انتها، استعاره‌ای از زندگی و سرنوشت‌اند؛ مسیری که توحید در آن پیش می‌رود، خطی بی‌بازگشت دارد.
تمامی قاب ها و تصاویر، هنرمندانه قاب عکسی زیبا را خلق کرده بودند.

کارگردانی؛ روایت از دریچه‌ای نو
حسام فرهمند، با استفاده از قاب‌بندی‌های دقیق، زوایای دوربین غیرمتعارف و ضرباهنگ حساب‌شده، داستان را فراتر از کلمات روایت می‌کند. برخی نماها یادآور آثار اصغر فرهادی است، اما با هویت بصری مستقل و سبک‌پردازی خاص خود.
• لانگ‌شات‌ها، حس تنهایی شخصیت‌ها را عمیق‌تر می‌کنند.
• نمای نزدیک از چهره‌ها، عواطف درونی را بی‌واسطه منتقل می‌کند.
• حرکت آرام دوربین، ریتمی شاعرانه به روایت می‌دهد.
فرهمند نشان می‌دهد که تصویر می‌تواند بیشتر از دیالوگ سخن بگوید. او استادانه، لحظاتی از سکوت را در فیلم جای داده است که از هزاران کلمه گویاترند.

نقاط قوت و ضعف فیلم

✔ نقاط قوت:
• شخصیت‌پردازی قوی و بازی‌های درخشان
• فیلمنامه‌ای چندلایه با دیالوگ‌های عمیق
• فضاسازی دقیق و استفاده از نمادهای بصری
• تعلیق هوشمندانه که مخاطب را درگیر می‌کند.

✖ نقاط ضعف:
• ریتم کند در برخی صحنه‌ها ممکن است برای برخی مخاطبان خسته‌کننده باشد.
• برخی سکانس‌ها بیش از حد به استعاره و نمادپردازی متکی‌اند و ممکن است برای همه قابل درک نباشند.
• موسیقی متن می‌توانست تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد.
• نداشتن خرده روایت جهت معرفی اشخاص فرعی.
• مشخص نکردن اوضاع فعلی و قبلی شخصیت های اصلی.
• نداشتن خرده روایت جهت کمک کردن به هضم بهتر داستان‌.
• برخی سکانس ها بود و نبودش هیچ تاثیری یا تغییری در روند روایت نداشت ولی در داستان جای داده شده بود، و جای یسری سکانس که کمک میکرد به فهم بیشتر داستان خالی بود.
• فیلمنامه ضعف و باگ زیاد داشت اینکه منبع اصلی درآمد خانواده مشخص نشده بود، چرا هر دو خانواده هم خانواده توحید و هم خانواده دختر مضروب انقدر بی تفاوت به مرگ دخترانشان بودن انگار به امر عادی اتفاق افتاده هیچ نگرانی و هراس و وحشتی در نگاه مادران نیست. انقدر که نگران پسر زنده ی شان بودند نگران مسبب اصلی اتفاق برای دخترانشان نبودند.

پیشنهادات برای بهبود
• ایجاد تنوع در ریتم فیلم: برخی سکانس‌های طولانی، با دیالوگ‌های کمتر و تحرک بیشتر.
• استفاده بهتر از موسیقی: موسیقی فیلم، در لحظاتی که باید تأثیرگذار باشد، گاهی کم‌رنگ است.
• پرداخت بیشتر به برخی کاراکترهای فرعی
• اصلاح فیلمنامه هرچند دیگر امکان پذیر نیست.

نتیجه‌گیری؛ آیا «رها» ما را رها می‌کند؟
فیلم «رها»، تجربه‌ای است که بعد از پایان، همچنان در ذهن باقی می‌ماند. مانند شعری که در تاریکی زمزمه شده است، مانند رؤیایی که تلخ اما واقعی است.
این فیلم، هم دلخراش است و هم شاعرانه، هم تلخ و هم زیبا. و شاید مهم‌ترین سوالی که مطرح می‌کند این باشد:
آیا واقعاً راهی برای رهایی از سرنوشت وجود دارد؟
یا همه ما، همانند توحید، تنها سایه‌ای از خودِ از‌دست‌رفته‌مان هستیم؟

و اینکه تمامی شخصیت های اصلی در مرگ رها مقصر بودند و نقشی داشتند .... اما مقصر اصلی ماجرا خود رها بود و نقش بسزایی در روند داستان و مرگش داشت، اگر در ابتدای کار به رییسش گفته بود لپ تاب نداره شاید هیچکس کشته نمیشد، و بی گناه ترین فرد داستان دختری که جرمش داشتن لپ تابی سالم و شبیه لپ تاب رها بود.....

ارادتمند شما
هنرپرورتمیز🖋

آتنا صیادی، محمد فروزنده، امیر مسعود، آزاده چوبینه و شاهین محمدی این را خواندند

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سینما

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره فیلم پیر پسر i

«پیرپسر»؛ ضیافت گناه در خانه‌ای بی‌عشق، روایتی از پدران تباه و پسران بی‌پناه

در جهانی که سینما گاه به سطحی‌نگری و تکرار خودبسنده گرفتار می‌شود، «پیرپسر» همچون سیلی است به صورت مخاطب خسته، زخمینی تازه بر بوم خاموش پرده نقره‌ای. فیلمی که نه تنها روایت می‌کند، بلکه چونان زلزله‌ای درونی، لایه‌های مدفون‌شده‌ی روان مخاطب را می‌لرزاند. اکتای براهنی در این اثر، تجربه‌ای سینمایی خلق کرده که هم زمان ما را به اعماق رئالیسم خشن پرتاب می‌کند و هم در قفس ذهن‌مان، ما را به بند می‌کشد.

✦ متن و فیلمنامه؛ شعر سیاه پدرسالاری

فیلمنامه «پیرپسر» نقطه‌قوت بی‌چون‌وچرای این اثر است. روایتی پُرکشش، تلخ، بی‌رحم و بی‌وقفه که بدون حتی یک دیالوگ اضافه، داستانی سراسر رنج، ... دیدن ادامه ›› شهوت، ترس، قدرت و ضعف را می‌تند. واژه‌ها در این فیلم خنثی نیستند، بلکه چاقوهایی‌اند که پوست شخصیت‌ها را می‌درند و عمق زخم‌های خانوادگی را آشکار می‌کنند.
ساختار روایی‌اش ساده نیست اما بی‌دلیل پیچیده هم نیست. داستان نه از فرم تهی می‌شود و نه از محتوا لبریز. فیلم یک تراژدی پدرسالارانه‌ست که در سه پرده‌ی واضح اما درهم‌تنیده، سیر تباهی یک خاندان را به تصویر می‌کشد؛ غلام باستانی، چونان خدای کوچک و پلیدی در رأس آن ایستاده و پسرانش – علی و رضا – قربانیان پدر و تاریخ‌اند.

✦ بازیگران؛ زخم‌هایی انسانی، نه کاراکترهایی نمایشی

حسن پورشیرازی در «پیرپسر» دیگر یک بازیگر نیست؛ او یک هیولاست، یک زخم کهنه‌ی تاریخ، یک پدرِ معلق میان قدرت و فسق. یک مرد هَوَل، هیز و مستبد، که به کثیف ترین حالت و زیباترین شکل ممکن بازیش کرده.
پور شیرازی نقش غلام باستانی را نه صرفاً بازی، که زندگی می‌کند. درخششی که از بازی او فوران می‌کند، تصویری تازه و تلخ از پدران تاریخ معاصر ایران است: دیکتاتورهایی ریش‌سفید با چشمانی گرسنه و دستانی آلوده.

لیلا حاتمی، آن زن گمشده در هزارتوی نگاه‌های مردانه، در نقش رعنا، زنِ میان پول و احساس، زنِ میان تباهی و تمنا، حضورش همچون شعری زخمی‌ست. او مثل همیشه، با حداقل حرکت بیشترین معنا را منتقل می‌کند، اما این بار شخصیتش حتی از خودش هم پیشی گرفته. زنِ گداتر از گدا، گم‌شده‌تر از همه، و بی‌پناه‌تر از همیشه.

محمد ولی‌زادگان شگفتی این فیلم است. او رضا باستانی را با آن سرکوب‌شدگی درونی، با آن چشمان همیشه فراری و صدای بغض‌آلود، بی‌نقص ایفا می‌کند. مردی که از کودکی تا بزرگ‌سالی توسری خورده، تحقیر شده و هویتش را به‌مرور باخته. بازی او در برابر قدرت‌نمایی پورشیرازی به قدری باورپذیر است که گویی خودِ قربانی، از دل فیلمنامه بیرون آمده.

حامد بهداد اما در نقشی تکراری از خود ظاهر می‌شود. نقش علی باستانی همان دیوانه‌ی آشناست، همان شراره‌ی عصیان و انفجار که از او انتظار داریم. گرچه بهداد همیشه بازیگری تأثیرگذار است، اما در این نقش چیز تازه‌ای برای ارائه ندارد.

✦ کارگردانی؛ کنترل خشم در آستانه‌ی فوران

اکتای براهنی، که خود فرزند ادبیات ایران است، با «پیرپسر» نشان می‌دهد که سینما را نه تنها می‌شناسد بلکه می‌فهمد و حس می‌کند. جسارت او در ساخت اثری با این حد از خشونت روانی و صراحت جنسی، در فضایی یک‌دست و مینیمال، ستودنی‌ست. او می‌داند کی دوربین را ثابت نگه دارد و کی آن را در جنون بکشاند. گویی او نه فیلم بلکه کابوسی روشن ساخته است.

✦ طراحی صحنه و میزانسن؛ قفس بی‌پنجره‌ی یک خانواده

بیش از دوسوم فیلم در یک لوکیشن رخ می‌دهد، اما براهنی با طراحی هوشمندانه‌ی صحنه و نورپردازی ظریف، آن‌ را به جهنمی زیبا بدل کرده است. ترکیب رنگ‌های خفه، وسایل مستعمل خانه، آینه‌های ترک‌خورده، پارچه‌های چرک و نورهای مورب، همه با یک هدف طراحی شده‌اند: بازتاب زوال و انحطاط.

✦ فیلم‌برداری؛ چشم‌هایی که گریه نمی‌کنند، بلکه نگاه می‌سوزانند

فیلم‌برداری در «پیرپسر» نه تزیینی، بلکه معنا‌آفرین است. قاب‌ها با دقتِ نقاشی چیده شده‌اند، دوربین گاه ثابت و شکننده، گاه لرزان و تهدیدگر است. نماهای بسته‌ی پیاپی از چهره‌ها، تماشاگر را به اسارت می‌کشد و او را مجبور می‌کند در عمق چشمان شخصیت‌ها گم شود. هیچ چیز اتفاقی نیست.

✦ موسیقی و صدا؛ آه‌هایی در پس‌زمینه‌ی فریادها

موسیقی فیلم، کم‌حجم و مرموز است. در بسیاری از لحظات فیلم، سکوتِ سنگین، جای موسیقی را گرفته؛ و چه موسیقی‌ای سنگین‌تر از نفس‌های بریده و نگاه‌های پُرنفرت؟ جایی که موسیقی وارد می‌شود، دردی را برجسته می‌کند یا زخمی را باز.

✦ نکات قوت:

• فیلمنامه‌ای منسجم، بی‌نقص و پرکشش
• بازی درخشان پورشیرازی، ولی‌زادگان و لیلا حاتمی
• طراحی صحنه‌ای هنرمندانه در لوکیشنی محدود
• میزانسن‌های پر از معنا
• کارگردانی جسورانه و پُرتوان
• فیلم‌برداری دقیق، پرحس و زیبایی‌شناسانه
• دیالوگ‌هایی عمیق و کاملاً در خدمت شخصیت‌پردازی

✦ نکات ضعف:

• عدم تازگی در بازی حامد بهداد
• سنگینی بیش‌ از حد در ریتم بعضی سکانس‌ها ممکن است برخی مخاطبان عام‌تر را خسته کند

✦ سخن پایانی:

«پیرپسر» فیلمی نیست که صرفاً دیده شود؛ باید آن را حس کرد، در آن فرو رفت، با آن گریست و از آن ترسید. این فیلم تجربه‌ای‌ست که مخاطب را تکان می‌دهد، در ذهنش ریشه می‌دواند و او را وادار می‌کند درباره‌ی پدر، مادر، خانواده، عشق، قدرت و شهوت دوباره بیندیشد.
در دنیای پر از هیاهوی فیلم‌های رنگارنگ و بی‌روح، «پیرپسر» خنجری است در قلب سکوت.
در انتها باید بگم که در جشنواره سیرک حکومتی فجر در حق این اثر زیبا اجحاف و نامردی شد، چرا یک حاکمیت باید از اکران یک فیلم ترس و واهمه داشته باشه؟ حق این اثر شرکت در فستیوال کن و اسکارِ.
به تمامی عوامل این اثر تبریک میگم و دستشان را به گرمی می فشارم، امیدوارم همیشه بدرخشید.

مانا باشید🍀
ارادتمند هنرپرورتمیز🖋

آتنا صیادی، محمد فروزنده، امیر مسعود، مریم اسدی، شاهین محمدی و امید فردوسی زاده این را خواندند
ماهرو رستمی، شیرین، ساره موسوی، Mari MAM، محدثه احمدی و سحر هاشمی پناه این را دوست دارند

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سینما

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره فیلم صددام i

نقد فیلم «صدام» – پژواکی بی‌پاسخ در اتاق‌های خنده‌ساز فراموش‌شده
«صدام» نه صدای خنده است و نه فریاد تراژدی؛ بیشتر شبیه پچ‌پچی است در تاریکی، که گاه با نیش‌خندی می‌لرزد و گاه با بغضی فروخورده گم می‌شود. پدرام پورکریمی در این تجربه تازه‌اش، به‌جای نشستن بر دوش متن، به تکیه بر بازیگران و لحظه‌های خلق‌الساعه دل سپرده و همین است که اثرش گاه درخشان است و گاه بی‌رمق.
رضا عطاران، این ستاره‌ی خسته‌ی کمدی ایران، در «صدام» دیگر آن راوی شوخ‌طبع سال‌های دور نیست. این‌جا او بیشتر حضور دارد تا بازی. تکه‌پرانی‌هایش بوی بداهه‌گویی می‌دهد، نه از دل فیلمنامه که از تجربه‌ی سال‌ها روی صحنه است. بازی‌اش متوسط است؛ نه می‌درخشد، نه فرومی‌پاشد. گویی نقش را زیسته، نه بازی کرده. شاید همین کافی باشد برای مخاطبی که دل به نوستالژیِ طنازی‌هایش بسته است.
اما آن‌که واقعاً می‌درخشد، پریناز ایزدیار است؛ با نگاهی جسورانه به کمدی. این اولین بار است که او در چنین قالبی ظاهر می‌شود و اتفاقاً خوب از پس آن بر آمده. ایزدیار با ظرافتی مثال‌زدنی بین تیپ‌سازی و شخصیت‌پردازی بندبازی می‌کند. گاه با یک نگاه، یک سکوت، یک تیکه‌کلام، لحظه‌ای خلق می‌کند که فیلمنامه نداشته، اما اجرا زاییده است. کمدی‌اش نه در دیالوگ، که در رفتار و رفتارشناسی است؛ و این برای کسی که سابقه‌اش بیشتر درام بوده، یک گام بلند محسوب می‌شود.
جمشیدی فر هم مثل همیشه، مطمئن، درست، و بی‌حاشیه ظاهر می‌شود. او بلد است در پستوی بازی‌اش طنینی بسازد که بلند نمی‌خنداند، اما طنین دارد. نگاهش، میزانسن‌اش، و حتی کم‌حرفی‌اش، انگار امضایی‌ست بر کناره‌ی هر فیلمی که بازی می‌کند.
با این حال، اگر بخواهیم به فیلمنامه بپردازیم، صدای «صدام» به ... دیدن ادامه ›› پچ‌پچ‌های خاموش تبدیل می‌شود. متنی که نه معماری درستی دارد، نه موقعیت کمیک خلق می‌کند. شوخی‌های جنسی، تکراری، بی‌مزه و کلیشه‌ای، به جای آنکه خنده بیاورند، خستگی می‌آورند. نویسنده فراموش کرده که کمدی فقط خنده نیست، بلکه هوش است، ریسک است، و گاه حتی گریه.
فیلم بیشتر به تراژدی‌ای در لباس کمدی شبیه است؛ جایی که بازیگران می‌کوشند با در لحظه زیستن، کمبود متن را پر کنند. انگار «صدام» بیشتر اتکاست تا اثر سینمایی. این‌جا خنده‌ها از دل موقعیت نمی‌آیند، بلکه از جنس بازیگرمحوراند. و این یعنی فیلمنامه غایب است، هرچند صحنه‌ها پر سر و صدا باشند.
در نهایت، «صدام» پژواکی‌ست از سینمایی که می‌خواهد بخنداند اما دلش گرفته است. فیلمی که شخصیت‌هایش زنده‌اند اما قصه‌شان نیست. و شاید مهم‌ترین پرسش این باشد:
وقتی کمدی بی‌دلیل می‌خنداند، و تراژدی بی‌هویت می‌گرید، صدا از کجاست و گوش کجاست؟

مانا باشید
ارادتمند هنرپرورتمیز🖋

محمد فروزنده، امیر مسعود، Mari MAM و mohsen miladi این را خواندند

mohsen miladi (miladan)

ممنون از یادداشت . اما متاسفانه فیلم خیلی مخرب و بد آموزی داره به وضوح تبلیغ مواد مخدر و نعشگی و پر از سکانس های تهوع آور ( لگد و مشت زدن های اون خانمه ، سکانس قطع انگشت ، سکانس های زشت دو نفره عطاران و خانم ایزدیار وووو ... ))) همچنان معتقدم ایده فیلم خوبه شبیه بودن یکنفر به دیکتاتور و ساخت موقعیت طنز و کمدی ؛؛؛ اما متاسفانه این ایده در حد صفر باقی میمونه و هیچ فیلنامه ایی قصه ایی رخ نمیده و بسیار بسیار بد یک لحظه تصور کنید تمام سکانس های عباس جمشیدی و رفیق ش رو از تو فیلم در بیاد چی میشه هیچ !!! .... شما مقایسه کنید موقعیت کمدی فیلم مارمولک رو با این فیلم اینجا میفهمیمم صد دام میتونست خوب باشه اما ابتذاله

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

mohsen miladi

ممنون از یادداشت . اما متاسفانه فیلم خیلی مخرب و بد آموزی داره به وضوح تبلیغ مواد مخدر و نعشگی و پر از سکانس های تهوع آور ( لگد و مشت زدن های اون خانمه ، سکانس قطع انگشت ، سکانس های زشت ...

درسته..... این اثر ضعف شدید در فیلمنامه نویسی داره.... در حد یک طرح خوب باقی موند ، خلق نشد....

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سریال ایرانی

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره سریال جان سخت i

جان‌سخت؛ ققنوسی که از دل خاکستر برخاست اما بال‌هایش زخمی بود.....

سریال جان‌سخت به نویسندگی و کارگردانی مصطفی تقی‌زاده، اثری است که با تمام کاستی‌ها، یک سر و گردن از تولیدات تلویزیونی این سال‌ها جلوتر ایستاده است. اثری که از همان نخستین اپیزود، با مرگ جنجالی و شوکه‌کننده‌ی وحید، مخاطب را به یک چرخ‌و‌فلک پرهیجان از تعلیق، دلهره، ترس، امید و سقوط دعوت می‌کند. برخلاف بسیاری از آثار آبدوغ‌خیاری و بی‌محتوایی که امروزه با بسته‌بندی‌های پرزرق‌وبرق عرضه می‌شوند، جان‌سخت داستان داشت، روایت داشت، قصه‌گویی بلد بود. اثر، نه اسیر سانتی‌مانتالیسم تکراری شد، نه در دام شعارهای پوسیده گرفتار گشت. اما با این همه، هر ققنوسی هم که برخیزد، اگر مشاور نداشته باشد، با بال‌های ناقص نمی‌تواند به اوج پرواز کند.
در ستایش اثر، پیش از هرچیز باید کلاه از سر برداشت برای بازیگران، حتی آنان که تنها یک سکانس کوتاه بر پرده بودند. مجتبی پیرزاده در نقش اشکان، جان‌سخت حقیقی این روایت، چنان درخشید که بی‌اغراق می‌توان او را یکی از بازیگران نسل طلایی آینده‌ی سینمای ایران دانست. آن‌گونه در نقش فرورفت که در هر قطره‌اش، اندوه، زخم، رفاقت، مرگ، عشق، ناتوانی، زنده‌ماندن و سوختن فریاد می‌زد. اشکان، انسانی‌ست که زندگی برایش جهنم را به زمین کشید؛ دوستش را پای چوبه‌ی دار دید، محبوبش را از دست داد، خودش به لبه‌ی مرگ رفت و از آن سو بازگشت. او قربانی بود و شاهد. شکننده بود و مقاوم. و این ترکیب متناقض، اشکان را از یک شخصیت ساده به نمادی پیچیده از دردهای خاموش نسلی بی‌پناه بدل کرد. جا دارد از بازی خوب خانم الناز حبیبی تقدیرو تشکر کنم، که معشوقه ای بی مثال بودند، ... دیدن ادامه ›› قابل ستایش و ستودنی که عشق را به زیبایی هرچه تمام تر به ما یادآوری کردند.
اما این شاهکار تصویری، در ساختار دراماتیک خود، از نداشتن مشاور حقوقی و پلیسی رنج برد. مهم‌ترین باگ فیلمنامه، سکوت غیرمنطقی پلیس و نبود هرگونه پیگیری قانونی در نقاط حیاتی داستان بود. چگونه است که قتل وحید، با آن سطح خشونت و تأثیرگذاری، بدون هیچ حضور ملموس نیروی انتظامی رها می‌شود، مثلا چرا پلیس در مورد نحوه قتل وحید نه از دوستان فرزاد و نه از دوستان وحید هیج بازجویی نمیکند؟ فقط در یک سکانس بازجو از دوستان فرزاد سراغ فرزادو میگیرد.
چرا در ماجرای قشم، پس از مرگ دلخراش حمید و شایان و مجروحیت هولناک نگار، هیچ ردی از پلیس نمی‌بینیم؟ حتی یک بازجویی ساده؟ هیچ وکیلی، هیچ قاضی‌ای، هیچ پرونده‌ای؟ مخاطب، مدام در ذهنش این سوالات را مرور می‌کرد و بی‌پاسخ می‌ماند:
چرا پلیس از دوستان وحید بازجویی نکرد؟
چرا فرزاد وکیل نداشت؟
چرا وقتی اشکان از کما به هوش آمد، هیچ مقام قضایی یا پلیسی از او نخواست ماجرا را شرح دهد؟
چرا پدر نگار نپرسید چه بر سر دخترم آمد؟
مگر نه آنکه در جنوب شهر، فرزند تنها سرمایه‌ی زندگی است؟ چرا پدر اشکان، با آن همه درهم‌شکستگی، سکوت کرد؟
چرا وقتی اتفاقات قشم به انتها رسید شهرام که همیشه تو خونه خودش بود یک پرستار داشت و همسر و برادر زنش پیگیرش بودن حافظشو بدست بیاره یک دقیقه به حال خودش نمیذاشتند، چطور شد یهو تنها فرستادنش شمال؟ یک هو همسر و برادر زن ناگهان از قصه محو شدند؟
این پرسش‌ها نه برای زخم زدن، که برای حفظ باورپذیری یک جهان روایی مطرح می‌شود. زیرا زمانی‌که یک روایت اجتماعی به لایه‌ی جنایی و حقوقی ورود می‌کند، بی‌توجهی به سازوکارهای حقوقی، اعتماد مخاطب را خدشه‌دار می‌کند.
با این‌همه، سریال از نیمه‌ی راه، خصوصاً از قسمت سیزدهم به بعد، به ناگهان جان می‌گیرد. هر قسمت، یک انفجار تازه، یک راز، یک گره، یک خیانت. سازندگان نشان دادند که از بازی با انتظارات مخاطب و ایجاد شوک‌های احساسی و ذهنی، به‌خوبی آگاهند. هرچند گاهی در چیدمان و پرداخت برخی گره‌ها شتاب‌زده عمل کردند، اما در حفظ ریتم و تعلیق، قابل ستایش بودند. شروع، میانه و پایان داشتند. سیر قوس شخصیت‌ها معنادار بود. و در نهایت، داستان به فرجام رسید. این همان چیزی‌ست که این روزها کمتر در سریال‌های ایرانی می‌بینیم.
در کنار همه‌ی نقدها، باید حقیقتی را با صراحت نوشت: جان‌سخت، پس از پوست شیر، یکی از معدود سریال‌هایی‌ست که جان دارد. سریال است. سینماست. بازی است. و درد دارد. اگر در فصل بعدی (در صورت ساخته شدن)، سازندگان مشاوران قوی حقوقی، قضایی و پلیسی به کار بگیرند و این باگ اساسی را ترمیم کنند، می‌توان از جان‌سخت به عنوان یکی از سنگ‌بنای‌های جدید روایت مدرن اجتماعی/جنایی در ایران یاد کرد.
در تار و پود «جان‌سخت»، آن‌گاه که خون بر خاک می‌ریزد و مرگ در کمینِ هر نگاه کم‌فروغی ایستاده، شعله‌ای خاموش‌نشدنی به نام رفاقت، چون فانوسی در دل طوفان، روشنی می‌پاشد. رفاقتی که میان اشکان و فرزاد، شایان و حمید و نگار جریان دارد، از جنس پیمان‌های ناگسستنی کوچه‌های جنوب شهر است؛ عهدی نه بر کاغذ، که بر زخم‌های تن، بر اشک‌های بی‌صدا و بر سکوت‌های سنگین بسته شده. این رفاقت نه تظاهر است، نه شعار؛ حقیقتی است تلخ و شیرین، که در برابر مرگ می‌ایستد، در دل زندان معنا می‌یابد و از دل خاک، دوباره قد می‌کشد. جان‌سخت، پیش از آنکه قصه‌ی بقا باشد، سرود دوستی‌هایی‌ست که از مرزهای عقل و منطق فراتر می‌روند و در آزمون‌های خون و خیانت و عشق، هنوز بوی انسانیت می‌دهند.
در پایان، باید ایستاد و گفت: این اشکان است که جان‌سخت بود. نه فقط در برابر گلوله و مرگ، که در برابر فراموشی، بی‌عدالتی، و بی‌پناهی. و این خود، در دنیایی که همه چیز به سادگی می‌میرد، یک پیروزی است. یک زنده‌ماندنِ درخشان.

مانا باشید
منتقد: هنرپرورتمیز🖋

محمد فروزنده، پیمان لسان، مرتضی سوری، امیر مسعود و فریبا مهر این را خواندند
Mari MAM این را دوست دارد

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سریال ایرانی

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره سریال آبان i

سریال آبان: فریادی در کویر ابتذال
سریال «آبان» با تمام سر و صدایی که به راه انداخت و پکیج رنگارنگی از سوپراستارهای VIP را به میدان آورد، در نهایت چیزی جز غبار رذالت بر چهره تلویزیون نماد، و به پایانی رسید که نه تنها مخاطب را راضی نکرد، بلکه طعم تلخی از پوچی، تحقیر شعور بیننده، و ابتذال محض را در ذهن‌ها باقی گذاشت. «آبان» نام زنی بود که قرار بود نماد جسارت و پیشرفت باشد، اما در روایت معیوب و فیلمنامه‌ای پر از باگ و تناقض، بدل شد به نماینده‌ی تمام آن چیزی که می‌توان «زوال شرافت» و «فروپاشی اخلاقی» نامید.
از همان قسمت‌های آغازین، مخاطب با زنی مواجه می‌شود که بی‌منطق، بی‌تدبیر و مغرور است. پروژه‌ای موهوم با عنوان هوش مصنوعی را علم می‌کند و میلیاردها بدهی بالا می‌آورد، اما هیچ‌گاه معلوم نمی‌شود این پروژه دقیقاً چه بود، به کجا رسید و چرا اساساً مطرح شد. تنها دستاورد این رؤیاپردازی کودکانه، فروپاشی خانواده، فدا شدن همسر و کودک و سقوط یک زن به ورطه‌ی تباهی است. به‌راستی که چرا؟ چرا هیچ‌گاه پاسخ روشنی به چرایی تصمیم‌های آبان داده نشد؟ چرا روایت تا این اندازه سرسری و بی‌مسئولیت نگارش شده است؟

آبان که در ابتدا زنی عاشق، مادر، همسر و کارآفرین معرفی می‌شود، ناگهان در میانه داستان چرخشی مضحک دارد و به دامان مردی پناه می‌برد که نه تنها ... دیدن ادامه ›› آتش‌بیار معرکه است، بلکه او را به زندان می‌اندازد، میان او و شوهرش جدایی می‌اندازد، و حتی با مهندسی یک قتل، زندگی را بر سرش آوار می‌کند. این مرد، «ثابت» نام دارد؛ مردی که در ذهن مخاطب چیزی نیست جز نماد اجبار، قدرت‌طلبی، و کثافت کاری. اما در عجیب‌ترین چرخش تاریخ سریال‌نویسی، آبان عاشق او می‌شود!

این دیگر عشق نیست، سقوط اخلاقی است. تصویری است آلوده و شرم‌آور از زنی که میان عشق و شهوت، میان وفاداری و منفعت، میان مادر بودن و «هرزگی مدرن»، دومی را برمی‌گزیند. وقتی همسر آبان، همان مردی که در تمام طول سریال استخوان زیر بار نامردی‌های آبان خرد می‌کند، از عشقش دست نمی‌کشد، از ناموسش دفاع می‌کند، از نزول خور پول قرض می‌گیرد، غلاده گردنش می اندازد، حاضر نمیشود با دوست دختر نزول خور همبستر شود، و به خاطر این کار دست و سرش شکسته میشود، قتل گردن می‌گیرد، پارکینگ آتش می‌زند، در شرکت دزدِ ناموسش آبدارچی می‌شود تا فقط نزدیک همسرش باشد، به خاطر کارهای آبان و ثابت دخترش دزدیه میشود، دستش میشکند و....مگر می‌توان او را «بی‌عرضه» نامید؟

اگر این مرد بی‌عرضه است، پس معنای «غیرت»، «تعهد» و «شرافت» چیست؟ در حالی که آبان، در بی‌شرمانه‌ترین شکل ممکن، شب‌ها را در خانه مردی دیگر می‌گذراند، به همسرش دروغ می‌گوید، کودک خود را از خود دور می‌کند چون "مزاحم" است، در مهمانی‌های شبانه با لباسی آراسته به «عاری از نجابت» شرکت می‌کند و آن را کاری «حرفه‌ای» می‌نامد. این است تصویر زنی مدرن؟ یا تحقیر زن و تقلیل زن بودن به لذت‌جویی و خیانت؟

تناقض‌ها در فیلمنامه آنقدر زیاد است که مخاطب مدام از خود می‌پرسد: آیا نویسنده خود از ابتدا تا پایان را مرور نکرده؟ یا به عمد با تحقیر مخاطب، خواسته داستانی «آبدوغ‌خیاری» را به عنوان درامی جدی بفروشد؟

چطور ممکن است زنی که از مردی متنفر است، با یک «دیالوگ کلیشه‌ای» مبنی بر اینکه "تو منو دیدی، ولی اون نه" همه‌چیز را فراموش کند؟ مردی که به زور، خیانت، تهدید، زندان و فریب او را تسخیر کرده، چگونه ناگهان معشوقه‌ای قابل بخشش می‌شود؟ اگر عشق قرار است در سایه تهدید و رعب شکل بگیرد، پس مفاهیمی چون اعتماد، همراهی، وفاداری و همدلی به چه درد می‌خورند؟

از طرف دیگر، شخصیت «ثابت» که در تمام طول سریال مظهر کثافت، فساد، دزدی ناموس و مافیای اقتصادی است، در دو قسمت پایانی به یکباره تبدیل می‌شود به مردی متحول، بخشنده، خیرخواه و فداکار. گویی نویسنده یادش رفته او چند قسمت پیش آبان را تهدید می‌کرد و با نقشه‌ی قتل، همسر آبان را از میدان به در کرد. در اوج وقاحت، آبان برای نجات ثابت از زندان، حاضر می‌شود از زن سابق مقتول بخواهد که علیه شوهر سابق مرده‌اش قسم دروغ بخورد! این فقط سقوط اخلاقی نیست، بلکه جنایتی است علیه شعور مخاطب.
کاملا معلومه آبان به خاطر مال و اموال ثابت عاشقش شد، وگرنه ثابت یه مرد بی عرضه بدبخت بود، مرد آلفا نبود، نمی تونست زنی رو عاشق خودش کنه، مگر به زور و اجبار و دزدی ناموس، ثابتی که حتی به معشوقه برادر خودشم رحم نکرد، حتی به برادرش رحم نکرد، آدما براش وسیله بودن. مردی بود که به قول دادفایر مردان ضعیف حقارتشون رو پشت ماشین های گرون قیمت و اموالشون پنهان میکنن. اینارو ازشون بگیری هیچی تیستند و توان هیچ کاری ندارند، اون وقت تو خونه ثابت اتاقی بود که یه کتابخانه تمام عیار بود! ثابت رو یه مرد روشن فکر، مدرن مطالعه گر و فهمیده نشون دادن. کسی که سرش تو کتاب و ادبیات باشه ناموس کسیو نمیدزده و زن کسیو به زور مال خودش نمیکنه..... کسی که اهل علم و ادب باشه..... نمیدونم شاید من اشتباه میکنم.
بگذریم.....
و داستان‌هایی که نیمه‌کاره رها شدند: پروژه‌ی آبان چه شد؟ همکارانش کجا رفتند؟ شریک بابک که بچه‌ی آبان را دزدید و باعث زندانی شدن ثابت شد، ناگهان دود شد و به هوا رفت؟ آبان که در ابتدا نخبه‌ی حوزه فناوری بود، چه شد که ناگهان معمار و دلال ساخت‌وساز شد؟

پایان سریال هم تقلیدی ضعیف از تراژدی‌های هندی بود. ثابت که ناگهان "به خود آمد"، دست از همه چیز کشید، توبه کرد، و در سکوتی شبه‌صوفیانه مُرد! مرگی که نه تأثیری داشت، نه پیام اخلاقی داشت، نه نتیجه‌گیری. آبان اما همچنان عاشق اوست، نه همسر وفادارش، نه پدر کودک‌شان.

سریال «آبان» چیزی نبود جز شکستن تمام ارزش‌هایی که یک سریال ایرانی می‌تواند نماینده آن باشد. زن را به موجودی سطحی، سوداگر، خائن و توجیه‌گر ابتذال بدل کرد، مرد را یا بی‌عرضه تصویر کرد یا هوس‌باز و خشن. خانواده را متلاشی و عشق را کالایی برای معامله نشان داد. این سریال نه جسور بود، نه پیشرو، نه مدرن. فقط فریادی بود از دل یک فیلمنامه‌ی سردرگم، برهوتی از معنا، و سخیف‌ترین شکل روایت درامی که ادعای متفاوت بودن داشت.

این سریال نماد فروپاشی استانداردها در نگارش فیلمنامه، سقوط اخلاق در روایت شخصیت زن، و توهینی آشکار به مخاطبی بود که تنها به امید حضور ستاره‌ها، تن به دیدن چند قسمت آن داد.

نه، «آبان» زن امروز نبود. «آبان» شبح ابتذالی بود که با لباسی شیک و نگاهی فریبنده، با تبر بر پیکر خانواده و شرافت و تعهد کوبید. این سریال را باید به خاطر سپرد، نه برای کیفیتش، بلکه برای اینکه بدانی سقوط تا کجا ممکن است ادامه پیدا کند وقتی داستان‌نویس و تهیه‌کننده، وجدان را از اثرشان حذف کنند.

در کل اگر این سریالو هرکی نبینه از همون تیتراژش میفهمه در مورد هرزگی یک زنِ، همون ماتیک سرخ نماد خیلی چیزهاست... این سریال منو بیشتر یاد سریال شهرزاد انداخت، اونجاهم شهرزاد مدام دست به دست میشد، هرفصل از آغوش یکی به آغوش دیگری کوچ میکرد، فصل اول ابتدای فصل با فرهاد بود بعد کوچ کرد تو آغوش قباد، فصل دوم از آغوش قباد کوچ کرد به آغوش فرهاد، در فصل سوم مجددا کوچ کرد به آغوش قباد....

در انتها باید گفت:
«آبان نه یک زن پیشرو بود، نه نماد آزادی زنانه، بلکه نماد سقوط یک انسان در باتلاق توهم، خیانت، خودشیفتگی و شهوت قدرت بود. این سریال نه‌تنها نتوانست مخاطب را با خود همراه کند، بلکه او را تحقیر کرد، و در نهایت آنچه از خود به‌جا گذاشت، نه یک اثر هنری ماندگار، بلکه نمایشی از پوچی، ابتذال و توهین به شعور مخاطب بود.»

منتقد: هنرپرورتمیز🖋

محمد فروزنده، آزاده چوبینه، Mari MAM و شکرانه عاشوری این را خواندند
سحر بهروزیان، یاس رستمی و یلدا فروتن این را دوست دارند

سحر بهروزیان (saharb)

👌🏻👌🏻👌🏻👌🏻👌🏻

دوست‌دارم

پاسخ

دیدن ۴ نظر میانی

فاطمه رضایی (u.xpw7di)

سلام واقعا باعث ناراحتیه این همه پست رفت در تولید سریال های تماشا خانگی
به شخصه حدود ۱ یا ۲ سالی میشه که دیگه فیلم های تماشا خانگی رو نگاه نمیکنم و تنها دلیلش به خاطر ناامیدی کامل سریال هاش بود رفته رفته این ناامیدی بیشتر بیشتر شده از تم سریال گرفته تا محتوا سریال،
سریال آبان رو هم یکی از دوستان گفتن که خیلی سر و صدا کرده درسته سریال تماشا خانگی دیگه نمیبینم ولی کنجکاو شدم با دو سال پیش سریال ها رو بسنجم و واقعا باعث ناامیدیه
به نظرم اینگونه سریال ها رو نبینید باعث میشه روحیه و شخصیت آدم نابود بشه و ناامیدی تا عمق وجوده آدم بره
مطمعنم به خاطر پایان بدی ... دیدن ادامه ›› که داشته هم خیلی تو ذوق همه خورده و کاملا قابل درکه
کاشکی حق به حق دار برسه و سریالی که واقعا پتانسیل گرفتن جایزه رو داره بتونه جایزه بگیره سریالی که قبل محرم پخش شد کلینیک رویا هم بسیار شاد و لطیف و خانوادگی بود امیدوارم این سریال به موفقیت برسه

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

فاطمه رضایی

سلام واقعا باعث ناراحتیه این همه پست رفت در تولید سریال های تماشا خانگی به شخصه حدود ۱ یا ۲ سالی میشه که دیگه فیلم های تماشا خانگی رو نگاه نمیکنم و تنها دلیلش به خاطر ناامیدی کامل سریال هاش ...

درود بر شما
سپاس از نگاه زییاتون
امیدوارم اتفاقای خوب در ساخت سریالها و فیلم هامون بیافته.

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش نوشتن بر مرز باریک نیاز i

.... شاهکاری‌ست این اثر؛ نه برای یک‌بار دیدن، بل برای هزار بار تأمل. دیدمش باز، و دل از دیدارش ربوده شد. روح خسته‌ام در سایه‌سار هنرش آرام گرفت و ذهنم، این اسب سرکش، بر زمین سکوت نشست.
🚩 در این موسم بی‌مروتی، در این اقلیمِ بی‌جان نا مکان، که هوا بوی تزویر دارد و خاک از صداقت تهی‌ست، شما عزیزان چونان فانوسِ دریایی در شب‌های بی‌جهت درخشیدید؛ نوشتید، خواندید، و آن‌چه را دیگران فراموش کرده‌اند، بر عرشه ی این صحنه زیستید، با وقار و جلال.
🏁 و چه حقیقتی تلخ‌تر از آن‌که گفتار از «خَر» نانی نمی‌آورد! باید با شکوه، آدمی را خَر کرد، آن‌چنان هنرمندانه که نان نه، که نَفَس از آن برآید. انسان بودن، این افسانه‌ی فراموش‌شده، حسرتی‌ست عظیم؛ حسرتی که بر دل حیوانات مانده و بر جبین انسان‌نمایان، که لکه‌ای‌ست پاک‌نشدنی بر پیشانی بشر متعفن.

---
ارادتمند شما
هنرپرور تمیز🖋🌹

محمد فروزنده، امیر مسعود، بهار احمدی و Mari MAM این را خواندند
مهدی رکنی، سعیده صالحی، دلارام راضیان، پویان جناتی و saghi meshkat این را دوست دارند

مهدی رکنی (mahdirokni)

سپاس از شما🌺

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش نوشتن بر مرز باریک نیاز i

نوشتن بر مرز باریک نیاز؛ 《رقصی میان حقیقت و خیال، در آستانه‌ی تولدِ درد》
گاهی تئاتر، فقط نمایشی بر صحنه نیست. گاه بدل می‌شود به ضیافتی از اندیشه و احساس، به آیینه‌ای که بی‌پروا، چهره‌ی انسان را با همه‌ی زشتی‌ها و زیبایی‌هایش به رخ می‌کشد. «نوشتن بر مرز باریک نیاز»، از آن دسته آثار است که مرز تئاتر را می‌شکند و بدل می‌شود به تجربه‌ای وجودی.
مهدی رکنی، کارگردانی که در این نمایش نه‌تنها هدایتگر گروه، که بازیگرِ زخم‌خورده‌ی صحنه نیز هست، با نبوغی کم‌نظیر اثری آفریده که نه‌تنها حرفه‌ای، بلکه شاعرانه و تپنده است. او به‌جای آنکه صحنه را با شعار و کلیشه بیالاید، آن را با مونولوگی جسورانه از زبان یک «خوک کوچولوی دماغ‌گنده» جان می‌دهد؛ موجودی که در آرزوی انسان شدن است، اما در آیینه‌ی جامعه، آنچه می‌بیند، چیزی جز حیوانیتی متظاهرانه در کالبد انسان‌ها نیست.
متن نمایش، همچون شعری بر بوم تاریکی‌ست. روایتی از دو جهان: دنیای درون و بیرون، دنیای یک حیوان و جهانی که انسان‌ها آن را اداره می‌کنند اما در پس نقاب انسانیت، بوی تعفن خوک‌دونی در رفتارشان مشهود است. نویسنده با بهره‌گیری از طنز تلخ و استعاره‌های جسورانه، حکایتی را بازمی‌گوید که در عمق آن، جامعه‌ی مدرن و اخلاق‌های پاره‌پاره‌اش را نقد می‌کند. «ما انسانیم؟ یا فقط ادای انسان بودن را در می‌آوریم؟» این پرسش، چون خنجری در دل تماشاگر فرو می‌رود.
طراحی صحنه، ذهن را تسخیر می‌کند. صحنه‌ای که مدام از شکل عادی می‌گریزد و با ویدئوپروجکشن، نور، و حتی ساختار یک سرویس بهداشتی در میانه‌ی صحنه، تماشاگر را به فضای تلخ و چندش‌آور دنیای نمایش پرتاب می‌کند. ایده‌ای که شاید در ظاهر زننده باشد، اما در حقیقت، سیلی است به صورت مخاطبی که چشمانش را ... دیدن ادامه ›› به واقعیت بسته است.
موسیقی و آواز در این اثر، نه مکمل که عضوی از بدن نمایش‌اند. بی‌فالش، دقیق، گاه آغشته به سوز و گاه شعله‌ور از خشم. بازیگران، نه بازیگر، که زندگی‌کننده‌اند. پنج نفر، پنج تجسم از دردی مشترک، که بر صحنه جان می‌گیرند، می‌میرند، و دوباره در آینه‌ی تماشاگر، زنده می‌شوند.
نقطه‌ی عطف دیگر نمایش، نظم اجرایی و مدیریت عالی آن بود. تماشاگر، از همان ابتدای ورود، با ساختاری مواجه است که به او احترام می‌گذارد: شروع دقیق، ورود ممنوع بعد از آغاز، ممنوعیت ورود کودکان، و فضای سالنی آراسته، که همگی حکایت از فهمِ درست و عمیق مدیران آن دارد. سپاس از جناب سام درخشانی، که در این زمانه‌ی بی‌معیاری، بذر هنر فاخر می‌کارد.

نقاط قوت:
• متن هوشمندانه و عمیق با چندلایه‌گی محتوایی

• کارگردانی پخته و بی‌نقص مهدی رکنی، هم در صحنه‌پردازی و هم در اجرا

• بازی‌های روان و یکدست گروه بازیگران

• طراحی صحنه نوآورانه، همراه با جسارت در تصویرسازی

• موسیقی و آوازهایی که از دل متن برخاسته‌اند

• مدیریت اجرایی حرفه‌ای و احترام به مخاطب

نقاط ضعف:
• شاید تنها نقطه‌ی ضعف، همانی باشد که در ذهن من است: «بدی این کار این بود که خیلی خیلی حرفه ای و خوب بود».
وقتی اثری تا این حد کامل است، توقع تماشاگر و من منتقدهنری برای آثار بعدی بسیار بالا می‌رود و خطر افت کیفیت، همیشه در کمین است. اما شاید این هم، نه ضعف، که یک هشدار باشد به هنرمند، که مسیر را همین‌گونه جسور و بی‌پرده ادامه دهد.

در نهایت، این اثر نه تنها یک تئاتر، بلکه بیانیه‌ای‌ست فلسفی درباره‌ی انسان معاصر. درباره‌ی پوچی، نیاز، هویت، و سوالی بی‌پاسخ:
«آیا انسان بودن، یک انتخاب است؟ یا سرنوشتی گریزناپذیر، که آن‌ را تنها وانمود می‌کنیم؟»
اگر بخواهم خلاصه بگویم، باید گفت:
«نوشتن بر مرز باریک نیاز»، یک زخم بود، یک آینه، یک شعر بی‌رحم…

با ادای احترام به تمامی عوامل این اثر، خداقوت میگم و فقط در وصف شما عزیزان همین چند بیت را میگم:

با دل و جان نوشتیـد، با نور و صدا جان دادید،
و ما، در میان این ضیافت اندیشه، زیستیم.
سپاس از شما، ای خالقان لحظه‌های ناب…
که مرز نیاز را با هنر، به شعر بدل کردید.

ارادتمند شما،
برادر کوچکتان
هنرپرورتمیز🖋🍀

محمد فروزنده این را خواند
مهدی رکنی، سعیده صالحی، پویان جناتی، دلارام راضیان، بهار احمدی و saghi meshkat این را دوست دارند

مهدی رکنی (mahdirokni)

ممنونم از شما بزرگوار
زیبا بود قلمتون🌺

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

مهدی رکنی

ممنونم از شما بزرگوار زیبا بود قلمتون🌺

درود بر شما سپاس از لطفت.
زیبا نوشتم، چون شما به چشم، ذهن، فهم و شعور من مخاطب احترام گذاشتید با این اثر شاهکارتون.
وقتی نشخوار ذهنی ای به این زیبایی خلق میکنید، در وصفش نباید زیبا نوشت.
قلم من آیینه است، اگر زیبا دیدید حتما زیبایید.🍀🙏🌹

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش لاله زاری ها i

نقد و تحلیل نمایش "لاله‌زاری‌ها" به کارگردانی محمدرضا آزادفر

"لاله‌زاری‌ها" نمایشی است که تلاش می‌کند با تلفیق طنز، نقد اجتماعی و سیاسی، نگاهی تازه به بخشی از تاریخ هنر ایران بیندازد. اثری که در ظاهر ساده و مردمی است، اما در پس آن، دغدغه‌هایی از جنس اصالت و هویت فرهنگی نهفته است.

متن نمایش: ترکیبی از اصالت و تکرار
نویسندگی محمدرضا آزادفر اگرچه توانسته متنی پخته و قابل‌قبول ارائه دهد، اما نمی‌توان آن را بی‌نقص دانست. استفاده از قالب سیاه‌بازی در انتقال مفاهیم اجتماعی و فرهنگی، تصمیمی هوشمندانه است؛ چراکه سیاه‌بازی با طنز تلخش، همیشه بستری مناسب برای نقد بوده است. با این حال، بخش‌هایی از متن به‌ویژه دیالوگ‌های سیا‌بازی، به‌نظر می‌رسد کپی‌شده از آثار پیشین مانند اجراهای استاد انصافی(عبدلی و اوستا) است. این تکرار، حس اصالت اثر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. انتظار می‌رفت آزادفر با افزودن چاشنی نوآوری، دیالوگ‌ها را به‌روز کند تا مخاطب با طراوتی تازه روبه‌رو شود.

بازی‌ها: نمایش زنده‌ای از هنر بدن ... دیدن ادامه ›› و لهجه
بی‌گمان یکی از نقاط قوت این نمایش، بازی‌های جذاب و پرانرژی گروه بازیگری است. محمدرضا آزادفر با مهارت کم‌نظیری، شخصیت ترک‌زبان نمایش را به تصویر کشید و با هنرنمایی خود، یادآور نماینده مردم ارومیه در مجلس، آقای قاضی‌پور شد. این انتخاب لهجه و اجرا، به‌جا و دلنشین بود و نشان از شناخت درست بازیگر از نقشش داشت.
دیگر بازیگران نیز با تسلط بر بیان، لهجه، حرکات بدن و اینکه تمامی هنرمندان از صدای صحنه خوبی برخوردار بودند، توانستند حضوری پررنگ و قابل‌تحسین داشته باشند. اما با این حال، تُن صدای بالای برخی از بازیگران، به‌ویژه در سالن سه و کوچک شهرزاد، گاه به‌جای انتقال حس، به شکلی ناهنجار جلوه می‌کرد. بهتر بود با تنظیم تُن صدا، فضای صمیمانه‌تری خلق می‌شد.

موسیقی: از کارون تا لاله‌زار
موسیقی متن که با صدای مرحوم آغاسی همراه بود، هرچند زیبا و خاطره‌انگیز، اما در تناسب با فضای لاله‌زار نبود. لاله‌زار، خیابانی از جنس تهران قدیم، با موسیقی ویژه خود شناخته می‌شود. استفاده از ترانه‌ها و دکلمه‌های مرحوم احمدی یا شعرهای قدیمی تهران می‌توانست پیوندی عمیق‌تر با موضوع نمایش برقرار کند. آنچه شنیدیم، بیشتر حس جنوب و کارون را تداعی می‌کرد تا حال‌وهوای لاله‌زار.

طراحی صحنه: جعبه‌های بی‌روح در میان هیاهو
صحنه نمایش که تنها شامل دو جعبه مهمات بود، نتوانست حس جبهه و فضای جنگی را به‌درستی منتقل کند. طراحی صحنه، بخشی است که می‌تواند به غنای بصری اثر کمک کند. کاش کارگردان با در نظر گرفتن جزئیات بیشتر، عمق صحنه را افزایش می‌داد و مخاطب را بهتر در فضای نمایش غرق می‌کرد. متاسفانه هیچ طراحی صحنه ای این کار نداشت.

زمان‌بندی و مدیریت اجرا: احترامی که باید نثار مخاطب شود
یکی از نکات منفی، تاخیر ۲۰ دقیقه‌ای اجرا بود که نه تنها به هیجان تماشاگر لطمه زد، بلکه بدون عذرخواهی یا توضیحی از سوی عوامل، حس بی‌احترامی را در مخاطب ایجاد کرد. همچنین، حضور کودکان در سالنی که در آن شوخی‌های بزرگسالانه بیان می‌شود، نکته‌ای است که نیاز به مدیریت بهتر دارد.

کلام پایانی: زنده‌باد هنر مردمی
"لاله‌زاری‌ها" نمایشی است که با همه کاستی‌هایش، تلاش می‌کند خنده بر لبان تماشاگر بنشاند و لحظاتی شاد برای او بیافریند. در روزگاری که خنده نایاب شده، همین تلاش نیز ستودنی است.
اما در پس پرده طنز، هنوز جای نوآوری و اصالت بیشتر احساس می‌شود. اگرچه نمایش توانست جمعی را به وجد بیاورد، ولی این اثر می‌تواند با بازنگری در دیالوگ‌ها، طراحی صحنه و استفاده از موسیقی بومی تهران، به یکی از آثار ماندگار تئاتر بدل شود.
به تمامی عوامل خداقوت می‌گویم و امیدوارم با پرداختن به این جزئیات، شاهد اجرای کامل‌تر و پخته‌تری باشیم.

ارادتمند شما
منتقد: هنرپرورتمیز🖋🍀

حسین چیانی، امیر مسعود، محمد فروزنده، پردیس تئاتر موسیقی شهرزاد و Mari MAM این را خواندند
محمدرضا آزادفرد این را دوست دارد

محمدرضا آزادفرد (mohammadreza.azadfard)

درود ... ممنون از لطف و مهر شما ... ما گمان کردیم راهنمای سالن‌عذرخواهی کردن بابت تاخیر ... اما من همینجا از شما و همه عزیزان تماشاگر عذرخواهی می کنم ... ممنونم که با این دقت‌نظر به تماشای ما نشستید ... بی نهایت ممنون که‌وقت گذاشتید و نظرتون رو‌ مکتوب فرمودید ... سپاس از حضور‌و انرژی خوب شما ... خوش آمدید 🌺🙏

دوست‌دارم

پاسخ

دیدن ۲ نظر میانی

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

محمدرضا آزادفرد

زنده باشید ... ممنون که به‌تئاتر نگاه ویژه دارید ... تندرست و برقرار باشید 🌺🙏

سپاس
تئاتر و هنر بخشی از روح بنده است. با هنر زنده ام.🌹🙏

دوست‌دارم

پاسخ

محمدرضا آزادفرد (mohammadreza.azadfard)

حامد هنرپرورتمیز

سپاس تئاتر و هنر بخشی از روح بنده است. با هنر زنده ام.🌹🙏

همیشه تندرست و برقرار 🌺🙏

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

سینما

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره فیلم موسی کلیم‌الله(ع) i

نقد فیلم "موسی کلیم الله" اثر ابراهیم حاتمی‌کیا

درخشش کمرنگ در سایه‌ی بلند تاریخ
گاهی سینما، همانند آینه‌ای است که از ورای قاب‌های خود، تصویری از حقیقت یا خیال را بر دیوار ذهن می‌نگارد. فیلم "موسی کلیم الله" به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا، از همان ابتدا ادعای به تصویر کشیدن یکی از بزرگ‌ترین داستان‌های تاریخ بشر را دارد. اما آیا این آینه توانسته است تصویری شفاف و خیره‌کننده از داستان حضرت موسی ارائه دهد؟

فیلمنامه: واژگان بی‌جان در روایت تاریخی
از همان آغاز، فیلم با فیلمنامه‌ای ضعیف، سرد و کم‌جان به تماشاگر خوشامد می‌گوید. متنی که به‌جای جان‌بخشیدن به اسطوره‌ها، تنها سایه‌ای کمرنگ ... دیدن ادامه ›› از داستان حضرت موسی را روایت می‌کند. این اثر با وجود پتانسیل عظیمی که داستان موسی (ع) دارد، موفق نمی‌شود بین تاریخ، اسطوره و هنر سینمایی پلی بزند. دیالوگ‌ها نه تنها به‌یادماندنی نیستند، بلکه در برخی موارد به‌قدری ضعیف‌اند که بیننده را از فضای فیلم جدا می‌کنند. یک دیالوگ ماندگار این اثر نداشت. اصلا این کار فیلمنامه ای نداشت، کل این فیلم بیشتر از ۴۰ صفحه دیالوگ نداشت. این اثر هیچ داستانی در خور یک فیلم تاریخی از یک پیامبر اولوالعزم را نداشت.

کارگردانی: تلاش بی‌ثمر در احیای قصه‌ای جاودان
حاتمی‌کیا که پیش از این در ژانرهای جنگی و اجتماعی درخشیده بود، در روایت داستانی تاریخی به‌وضوح سردرگم است. به‌نظر می‌رسد که کارگردان درک کاملی از عظمت شخصیت حضرت موسی ندارد و به همین دلیل، فیلمی که باید به‌مانند "محمد رسول‌الله" یا "ملک سلیمان" اثری باشکوه باشد، به یک انیمیشن بی‌روح و نریشن تبلیغاتی شباهت پیدا کرده است.
به عنوان مثال فیلم ملک سلیمان بسیار زیبا و قوی ساخته شد. از همه مهم تر داستان داشت. روایت بخشی از زندگی حضرت سلیمان بود، که در این فیلم هم از جلوه های ویژه و 3RD مکس استفاده شده بود. فیلم محمد رسول الله هم داستان داشت از قبل تولد تا پیری حضرت محمد را روایت کرد. و جلوه های ویژه ی قوی ای داشت.
اما فیلم موسی کلیم الله، یک کارتون سه بعدی بسیار ضعیف بود. ابداً فیلم نبود، داستان نداشت، روایت از یک بخش کامل زندگی یک پیامبر نبود. یه فیلم بسیار ناقص بود. هیچی برای ارائه کردن نداشت، یک نریشن از تبلیغ ساخت یه سریال بود، که ۲ ساعت مخاطب را الاف میکند، وقت و سرمایه مخاطب را به هدر می دهد.‌ هیچ حرفی برای گفتن ندارد.
در واقع جناب حاتمی کیا در حد ساخت فیلم یا سریال های تاریخی نیستند، چون تجربه ای در این زمینه اصلا ندارند. حیف فیلم نامه ای که جناب سلحشور نوشتند و این چنین ضعیف ساخته شد، هرچند بعید میدانم این چیزی که روانه ی سینما و پرده ی نقره ای سینماها شده نوشته مرحوم سلحشور باشد. بعد در بوق و کرنا کرده اند این اثر رکورد جایزه و نامزدی جشنواره ی حکومتی فجر را شکسته، بله وقتی کارگردان از عاملین حکومتی هستند، باعث می شود این اثر در جشنواره حکومتی فجر بیشترین نامزدی را داشته و به ناحق موفق به دریافت جوایز ناعادلانه ی غیر هنری شود.

بازیگری: سایه‌هایی بی‌جان بر پرده‌ی نقره‌ای
*بازیگران، به‌ویژه مریلا زارعی در نقش مادر موسی (یوکابد)، نتوانسته‌اند احساسات پیچیده‌ای را که چنین نقشی می‌طلبد، به تصویر بکشند. بازی او که باید تلفیقی از ترس، امید و ایمان باشد، به شدت بی‌روح و مصنوعی است. شاید بخشی از این نقص به تجربه‌ی ناکافی او در ایفای چنین نقش‌هایی بازگردد، اما به‌وضوح، هدایت بازیگران نیز از سوی کارگردان ضعیف بوده است. ایشون حتی ۳۰ درصد بازی ای که در شیار ۱۴۳ و مانکن انجام داده بودند را بازی نکردند.
*علیرضا کمالی در نقش عمران، پدر موسی، نیز در حد انتظار ظاهر نشد. شخصیتی که باید در میان کشمکش‌های ایمان و تردید شناور باشد، به‌عنوان مردی سست‌عنصر و منفعل به تصویر کشیده شده است. چنین رویکردی نه تنها با واقعیت‌های تاریخی ناسازگار است، بلکه به عمق شخصیت‌پردازی نیز لطمه می‌زند. جناب کمالی زیاد قوی ظاهر نشد در این نقش، چون توقعی که از ایشون می رفت همانند رضا پروانه پوست شیر و یا سرگرد کمالی سریال بازنده بدرخشد، ولی این چنین نشد، چون کارگردانی بسیار ضعیف بود در این فیلم.
پدر موسی مردی ضعیف نشان داده شده که دنبال خرافه پرستی است، چگونه همچین پدری صاحب دو اولاد میشود که هردو پیغمبر هستند یکی هارون و دیگری موسی و ایشان جد مریم مقدس و عیسی نیز هستند. چگونه از صلب همچین مرد ضعیف سست عنصری پیامبر زاده می شود؟
آن وقت مادر موسی(یوکابد، با بازی زارعی) خیلی انسان واقع بین و منطقی نشان داده شده. که همه چیز روی انگشتان مادر موسی میچرخه. در صورتیکه طبق آیات قرآن مادر موسی اصلا به وحی و معجزه اعتقاد نداشت و حاضر نبود بچشو ازش جدا کنن. طبق قرآن خواهر موسی یک زن بسیار فهمیده و با درایت بود کسی که مادر موسی رو متقاعد کرد بچه رو به او بسپرد و خواهر موسی، موسی رو برد به رود نیل سپرد.
ولی در فیلم مادر موسی خودش این کارو انجام داد. بعد نیل روده نه دریا، در این فیلم دریا میبینیم نه رود. و در قرآن خواهر موسی وقتی موسی رو به آب نیل سپرد کنار رود برادرشو دنبال کرد ببینه بکجا میرسه اینکه آسیه و فرعون کنار رود چادر زده اند در حال تفریح بودند که آسیه موسی رو از آب گرفت.... مهرش به دلش افتاد و نگذاشت فرعون بچه ر‌و بکشه.(طبق قرآن) ولی در فیلم چیز دیگری دیدیم، بچه به دریا انداخته شد. و فیلم ناقص تمام شد.
*جناب آئیش تقریبا ده دقیقه در این فیلم حضور داشتند و دیالوگ زیادی نداشتند، چیزی به عنوان بازیگری شاخص و خاص از ایشون ندیدیم. جز اینکه ایشون دو نقش را ایفا کردند: یکی اوریل پیر همان رهبر قبیله بنی اسرائیل و دیگری آنوبیس خواب گزار فرعون، بازی ای این کار نداشت جز دو گریم متفاوت، یکی شبیه گاندولف در ارباب حلقه ها و هابیتها شده بودند و دیگری شبیه جانوران فضایی. در واقع این گریم را روی هرکی میزدید جواب میداد. ما بازی ای ندیدیم از ایشون که منجر به دریافت جایزه نقش مکمل بشه.

گریم و جلوه‌های ویژه: تصویرسازی ضعیف از تاریخ
فیلم از منظر گریم و جلوه‌های ویژه نیز ناامیدکننده است. علی‌رغم تلاش برای خلق فضایی تاریخی، گریم‌ها به‌ویژه در مورد شخصیت‌های اوریل و آنوبیس بیشتر شبیه به شخصیت‌های افسانه‌ای و تخیلی هستند تا انسان‌های واقعی. تدوین نامناسب نیز به این ضعف افزوده است، به‌طوری که صحنه‌های خواب فرعون، که باید پر از وحشت و رازآلودگی باشد، با چشمان باز و بسته‌ی ناگهانی، بیننده را به سردرگمی می‌کشاند.
تدوین کار بسیار ضعیف بود و چندتا سوتی داشت کار، ابتدای فیلم فرعون در خواب بود و خواب میدید، ولی تدوین انقدر ضعیف بود گاهی تصاویری نشان میداد که فرعون چشماش بازه که مربوط به بعد بیدار شدن فرعون بود ولی به اشتباه در تدوین جابجا شده بود. چون مدام فرعون چشماش باز و بسته میشد. این گاف تدوین بود که تصاویرو جابجا کرده بود. همان اول فیلم با گاف شروع شد تا انتها با گاف بزرگتری که نیل به دریا تبدیل شد به پایان رسید.

محتوا و روایت: ناقص، بی‌جان و تحریف‌شده
درحالی‌که داستان حضرت موسی پتانسیل تبدیل شدن به روایتی حماسی و الهام‌بخش را دارد، فیلم تنها به بازگویی بخشی از ماجرا، آن هم به‌شکلی ناتمام و بی‌هدف، بسنده کرده است. معرفی مادر موسی به‌عنوان شخصیت اصلی و تغییر ماهیت تاریخی او، برخلاف آموزه‌های قرآنی، ضربه‌ای جدی به اصالت روایت می‌زند.
همچنین، نمایش رود نیل به‌عنوان دریا، علاوه بر اینکه به لحاظ جغرافیایی نادرست است، درک مخاطب از فضای داستانی را نیز به هم می‌ریزد.

نتیجه‌گیری: اثری که می‌توانست باشد ولی نیست
"موسی کلیم الله" فیلمی است که در هر گام از مسیرش دچار لغزش می‌شود؛ از فیلمنامه‌ای بی‌جان و کارگردانی ضعیف گرفته تا بازیگری‌هایی که حتی در حد استانداردهای معمول نیز نیستند. گویی کارگردان بیشتر در فکر ساخت اثری تبلیغاتی بوده است تا فیلمی سینمایی که بتواند مخاطب را در عمق داستان غرق کند.
ای کاش حاتمی‌کیا به‌جای برداشتن چنین گامی سنگین در عرصه‌ی تاریخ، به ژانرهایی می‌پرداخت که در آن‌ها تخصص و تجربه دارد. شاید بهتر بود این اثر ابتدا به‌صورت سریالی کامل ساخته می‌شد بعد از روی سریال فیلم سینمایی آن را میساختند روایتی از قبل تولد تا مرگ موسی تا فرصت بیشتری برای پرداخت شخصیت‌ها و داستان فراهم گردد. چون ما در این اثر موسی را ندیدیم، پیامبری در فیلم ندیدیم جز یک نوزاد.... یک نریشن تبلیغاتی که خبر از ساخت سریالی در آینده میده، ولی برای این نریشن کلی پول باید خرج کنی و وقت گرانبهاتو بذاری بری سینما آخرشم یه کارتون نشانت میدن، اگر جای این فیلم انیمیشن شیرشاه ۲۰۱۹ یا عصر یخبدان پخش میشد خروجی بهتری داشت. برای ساخت این فیلم حداقل از سه تا مشاور هنری، مشاور تاریخی و مشاور جلوه های ویژه استفاده می کردید، بنده آرشیتکت هستم و ۱۴ سال پیش با نرم افزار lumion انیمیشن از پروژه پایان نامم ساختم خیلی قوی تر و طبیعی تر از فیلم شما. بهتون پیشنهاد میدم از Lumion pro 2024 برای ساخت سریالتان استفاده کنید ولی البته از مهندس خبره و آگاه به این نرم افزار استفاده کنید و تدوینگری حرفه ای.
در نهایت، "موسی کلیم الله" نه یک فیلم تاریخی است، نه یک اثر هنری شاخص؛ بلکه صرفاً یک تلاش نافرجام است برای زنده کردن داستانی تخیلی و تحریف شده که خود در دام کلیشه‌ها و ضعف‌های ساختاری گرفتار شده است. و یک نریشن تبلیغاتی است از یک سریال نافرجام نه یک فیلم سینمایی.
از افکارم، چشمانم و خودم عذر خواهی میکنم برای دیدن همچین هجوی.
با سپاس
ارادتمند شما
منتقد: هنرپرورتمیز🖋❄️🍀

سپهر، محمد فروزنده، امیر مسعود و کامبیز امینی این را خواندند

فرنیا شمسعلی زاده (farnia.shamsalizadeh)

من هم با شما موافقم در مورد روایت داستان هم من هم به نظرم به جزئیات کار خیلی بیشتر توجه شده بود که اهمیت چندانی نداشت و بیشتر باعث طولانی شدن فیلم میشد که باعث میشد تماشاگر چندبار به ساعت نگاه کنه خصوصا اون صدای وحی و خطاب کردن مادر موسی،ای مادر موسی به شدت مصنوعی بود و بیشتر باعث ایجاد خنده میشد تا حس عرفانی ایجاد کردن در مخاطب.کلا به نظرم این فیلم اینطوری بود که یک فیلم تاریخی بسازیم دبگه نه که با هدف فیلم قوی ساختن باشه.ابراهیم حاتمی کیا چندین ساله از اواسط دهه نود فیلم هاش رو به همین شکل داره میسازه و با همین هدف متاسفانه حیف سابقه‌ی خوب فیلمهای ایشون در دهه هشتاد.

دوست‌دارم

پاسخ

امیر نظری (u.ky6mus)

فیلم به شدت ضعیف بود
کاملا مشخصه که اصلا فیلمنامه ای در کار نیست
حتی در طراحی لباس در این فیلم از سریال یوسف پیامبر تقلید شده
به نظرم اساسا ساخت کار های تاریخی آدم های به خصوصی میخواد که اصلا روایت تاریخی بلد باشه
برای مثال آقای داوود میرباقری از اون افراده که درام رو میشناسه

حیف اون همه هزینه که به پای چنین اثری ریخته شد

دوست‌دارم

پاسخ

Sara Hosseini (s.hosseini198)

فیلمی بشدت ضعیف ، هم از نظر محتوا و ساخت و پرداخت که حدود دو ساعت از وقت مخاطب را صرف تعبیر خواب فرعون و تولد و تصمیم مادر موسی کلیم الله برای به نیل انداختن کودکش صرف کرد ، پر از تصاویر اغراق شده ی همراه هوش مصنوعی که بسیار افراطی و نچسب بود و در کل بازیگری و کارگردانی و فیلنامه ی بسیار ضعیف که اصلا ارزش وقت گذاشتن و دیدن را نداره ، ابدا پیشنهاد نمیکنم

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

خریدار

تئاتر

نقد کاربران

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz) درباره نمایش باغ وحش شیشه ای i

تحلیل نمایش « باغ وحش شیشه‌ای » به کارگردانی دریا خانی

« باغ وحش شیشه‌ای »، اثری که روح زخمی انسان مدرن را در قاب شیشه‌ای خاطرات محبوس می‌کند، بار دیگر در پردهٔ تئاتر جان گرفت، اما این بار به تفسیر و اجرای کارگردانی جوان، خانم دریا خانی.
این اثر همچون خاطره‌ای محو در پس شیشه‌های غبارگرفتهٔ گذشته، جهانی از رویاهای بر باد رفته را پیش چشم تماشاگران می‌گشاید. تنسی ویلیامز، با شاعرانگی خفقان‌آور خود، ما را به خانه‌ای می‌برد که در آن امید، همچون نور کم‌جان چراغی در طوفان، لرزان و بی‌ثبات است.
و در نهایت اثری که در خود وهم و واقعیت را درهم تنیده و در اشک‌ها، شکست‌ها و توهمات یک خانواده، تصویری از تنهایی را به نمایش گذاشته است.

نگاهی شاعرانه به این اثر:
در پس شیشه‌های مه‌گرفتهٔ یک خانه، زنی در خاطرات خود گم شده است. صدای گرامافون، نوای گذشته‌ای را زمزمه می‌کند ... دیدن ادامه ›› که همچنان در اتاق‌ها پرسه می‌زند. نوری کم‌جان از شمعدان پنج‌شعله، بر صورت دختری افتاده است که میان مجسمه‌های شیشه‌ای خود پناه گرفته؛ گویی از جهانی که بیرون از این اتاق است، می‌هراسد.
پسر، میان بودن و رفتن، میان وظیفه و رویاهای نانوشته‌اش، دست‌وپا می‌زند. مادر، در میان زرق‌وبرق خاطرات دورش، هنوز شاهزاده‌ای برای دخترش جست‌وجو می‌کند، غافل از اینکه جهان بیرون، جایی برای رویاهای او ندارد.

بازی بازیگران و جان بخشی به شخصیت ها: میان سایه و نورِ باورپذیری
●نقش مادر در این نمایش، همچون ستونی باید باشد که وزن تاریخچهٔ این خانواده را به دوش بکشد، اما در این اجرا، بازیگر تنها دیالوگ‌ها را از بر داشت، بی آنکه حس زندگی را در واژه‌ها جاری کند. حرکات و بیان او، بیشتر شبیه به خواندن از روی کاغذ بود تا خلق لحظاتی زنده و ملموس.
شخصیت مادر در نمایش ویلیامز، سرشار از وسواس و مالیخولیای خاطرات گذشته است، اما در این اجرا، چنین عمقی در بازی دیده نمی‌شد.
اگر بخوام فنی تر بیان کنم باید بگم که ایشان:
تسلط خوبی بر دیالوگ‌ها داشت اما آن شوری که شخصیت «آماندا» را به زنی واقع‌گرا و در عین حال غرق در اوهام تبدیل می‌کرد، در بازی او کم‌رنگ بود. او مادر بودن را بازی می‌کرد، نه زندگی. لحظاتی که باید مخاطب را در دنیای خیالی و امیدهای پوسیدهٔ آماندا غرق میکرد، به اجرای صرف دیالوگ‌ها محدود میشد.

●آقای حسینی در نقش تام، در مقام راوی موفق‌تر از تامِ زخم‌خورده‌ای بود که در تار و پود داستان تنیده شده است. صدای او، همچون نواری ضبط‌شده، گاهی از حس تهی می‌شد و روایتش از زندگی، در جاهایی بی‌جان می‌نمود. اما در بخش‌هایی که راوی می‌شد، قدرت بیشتری در کلام داشت، هرچند که آن جادوی روایی که باید تماشاگر را مسخ کند، هنوز جای کار داشت.
روایت او می‌توانست گیراتر باشد، کلماتی که باید همچون نجواهای ذهنی در فضای سالن جاری شوند، گاه حالتی مکانیکی پیدا می‌کردند. اما وقتی که قصه را روایت می‌کرد، لحظات کوتاه وجود داشت که مخاطب را در دل ماجرا فرو می‌برد، اما قدرت کلام ضعیف بود و نمی توانست مدت زمان زیادی مخاطب را در رویا شناور نگه دارد.

●اما در میان این شخصیت‌ها، خانم سلین اکبری در نقش لورا، ستارهٔ خاموش و درخشان این نمایش بود. بازی او، فراتر از صرف یک اجرا، غرق شدن در دنیای دختری بود که با ظرافتی شکننده، میان واقعیت و خیال سرگردان است. اشک‌های او، لرزش دستانش، نگاه‌هایی که به زمین دوخته می‌شد، همگی گواهی بر درک عمیق او از لورا بود. آنجا که لورا می‌گریست، مخاطب نیز درون خود زخم‌هایش را احساس می‌کرد.
باورپذیری، حساسیت، و کنترل هوشمندانهٔ احساسات، از او چهره‌ای اصیل و تأثیرگذار بر صحنه ساخت. لحظاتی که اشک از چشمانش جاری میشد، نمایشی از اوج درد و معصومیت بود؛ گویی خودِ لورا، از جهان ویلیامز به این صحنه پا گذاشته است.
ولی اگر کمی تمرکز در راه رفتنش میکرد باور پذیر تر میشد، برای اینکه یه بازیگر نقش شخصی که دارای ناتواتی جسمی است را بازی کند، باید مدتی در کنار این عزیزان سپری کند تا الگوگیری بهتری از این افراد داشته باشد، چون لحظاتی در بازی بود که ایشان موقع راه رفتن یادش می رفت کدوم پاش مشکل داره.

●دوست تام، که حضوری کوتاه اما تأثیرگذار در این روایت داشت، با انرژی‌ای متفاوت بر صحنه ظاهر شد. او نقش را نه بازی، که زیست می‌کرد؛ در حرکات، نگاه‌ها، و بیانش، رهایی و در عین حال، درگیری درونی دیده می‌شد که نمایش را غنی‌تر کرد.

دکور و نمادها و میزانسن: زبان خاموش صحنه
دکور نمایش، همچون روحی که در پسِ پرده‌های فرسودهٔ زمان نفس می‌کشد، نقش مهمی در خلق فضای داستان داشت.
● تراس با آن فرم خاصش، تداعی‌گر مرز میان دنیای درونی شخصیت‌ها و دنیای واقعی بود.
اما آنچه این صحنه را از سطح یک چیدمان ساده فراتر برد، حضور نمادهای ظریف و معنادار بود:

• شمعدان پنج‌شعله، که شاید تداعی‌گر امیدهای خاموش شدهٔ این خانواده باشد.

• گرامافون، انعکاس صدایی از گذشته که همچنان در گوش این خانه پژواک دارد.

• ماشین تایپ، نمادی از تلاش‌های ناکام تام برای فرار از سرنوشت محتومش.

• عکس پدر خانواده، حضور غایبی که همچنان بر سرنوشت اعضای خانه سایه افکنده است.

• مجسمه‌های شیشه‌ای حیوانات، نمادی از شکنندگی، ظرافت، و در عین حال انزوای روح لورا.

◇اما نکته‌ای که جای سوال داشت، عدم استفاده از غذا در صحنه بود. در حالی که بازیگران مجبور به اجرای پانتومیم برای خوردن غذا و نوشیدن قهوه بودند، حضور آب و سیگار بر صحنه بدون مشکل اجرا می‌شد. این تضاد، تعادل نمادین نمایش را مختل کرده بود و به نوعی فاصله میان بازی بازیگران و واقع‌گرایی نمایش ایجاد کرد. که در ادامه این ناهماهنگی در اجرا، به نوعی باعث شد بخشی از فضای رئالیستی اثر، لطمه ببیند.

نورپردازی و موسیقی: بازی با سایه‌های روح
نورپردازی هوشمندانه، لحظات را از وهم به واقعیت و بالعکس می‌کشاند. سایه‌هایی که از پنجره بر صحنه می‌افتاد، انگار خاطراتی بودند که هنوز در این خانه زندگی می‌کردند. انتخاب موسیقی نیز متناسب بود، اگرچه در برخی لحظات، جای سکوتِ معنادار بیش از حضور موسیقی احساس می‌شد.

کارگردانی: گامی جسورانه اما نیازمند تکامل
برای نخستین تجربهٔ کارگردانی، خانم دریا خانی موفق شد نمایش را به سرانجام برساند، اما آنچه بیش از همه نمایان بود، ضعف در هدایت بازیگران بود. عدم استفاده از مشاوران حرفه‌ای و بازیگردان، موجب شد تا برخی از نقش‌آفرینی‌ها در سطح بمانند و فاقد عمق لازم باشند. با این حال، جسارت او در کار با نمادها و چیدمان صحنه، نشان از نگاه خلاقانه‌ای دارد که در اجراهای بعدی، با تجربه و شناخت بیشتر، می‌تواند پخته‌تر و تأثیرگذارتر باشد.

پیشنهادات برای بهبود نمایش:

۱. هدایت قوی‌تر بازیگران: استفاده از بازیگردان حرفه‌ای و تمرینات احساسی برای ایجاد باورپذیری بیشتر.
۲. تعادل در نمادها: اگر پانتومیم برای غذا خوردن استفاده شده، این شیوه در کل نمایش باید یکدست باشد.
۳. کنترل بهتر احساسات در روایت‌گری: بازیگر راوی باید احساس را به دیالوگ‌های خود اضافه کند تا داستان از دل کلمات زاده شود.
۴. نور و موسیقی با دقت بیشتر: برخی لحظات سکوت می‌توانند تأثیرگذارتر از موسیقی باشند.

در نهایت، این نمایش، گامی جسورانه در اجرای یکی از عمیق‌ترین آثار نمایشی است. اگرچه هنوز جای رشد دارد، اما در برخی لحظات، نوری بر روحِ این قصه تابانده که می‌تواند در آینده، درخشان‌تر از همیشه بدرخشد.

جمع بندی و سخن آخر
در خانه‌ای ساخته از خاطراتِ ترک خورده، صدای پای گذشته همچنان بر چوب‌های کهنهٔ زمین طنین می‌اندازد. مادری که در آینهٔ روزهای رفته، تصویری از دخترانگی خود را جستجو می‌کند، فرزندی که در میان سطور نانوشتهٔ داستانش گیر افتاده، و دختری که قلبش را در شیشه‌های کوچک و شفاف پنهان کرده است.
و آنجاست، در کنج صحنه، حیواناتِ شیشه‌ای، که در سکوت، از حقیقت تلخ سرنوشتِ این خانه سخن می‌گویند. آن‌ها، شکننده‌اند، همانند لورا، همانند رؤیاهای از دست رفتهٔ مادر، همانند نورِ کم‌جانِ شمعدانی که سایه‌ها را بر دیوار حک می‌کند.
راوی، که میان حقیقت و توهم، گذشته را می‌کاود، کلماتی را ادا می‌کند که همچون گام‌های مردد در خاطره‌ای مه‌آلود گم می‌شوند. اما آیا این قصه، واقعیت است؟ یا تنها پژواکی از ذهنی که نمی‌خواهد رها کند؟

« باغ وحش شیشه‌ای »، حکایتِ روح‌هایی است که در میانِ ترک‌های زندگی، بی‌صدا فرو می‌ریزند. و این صحنه، آینه‌ای است که در آن، مخاطب شاید، تکه‌ای از روح خود را بیابد.

ارادتمند شما
منتقد: هنرپرورتمیز🖋❄️

امیر مسعود، هفتمین هنر و سپهر این را خواندند
دریا خانی، امیر مهدی تاجیک، سلین اکبری و هومان گلسرخی این را دوست دارند

هومان گلسرخی (houmangolsorkhy)

متشکر از شما که به تماشای اجرای ما نشستید و تشکر دوم برای این وقتی که برای ما قرار دادید و نکات ارزشمندی رو بیان کردید تا در ادامه مسیر کمک ما کرده باشید.
با سپاس🙏

دوست‌دارم

پاسخ

دریا خانی (daryakhani)

سلام

با تشکر از زحمات بی‌دریغ و تلاش‌های بی‌وقفه شما. ما با دقت کار را بررسی کردیم و متوجه برخی از اشکالات و نقاط ضعف موجود شدیم که ... دیدن ادامه ›› نیاز به بازبینی و اصلاح دارند. امیدواریم بتوانیم با همکاری و تلاش مشترک، کیفیت نهایی کار را بهبود بخشیم و به بهترین نتیجه ممکن دست یابیم.

از همکاری شما متشکریم

با احترام،
دریا

دوست‌دارم

پاسخ

حامد هنرپرورتمیز (honarparvar.tamiz)

هومان گلسرخی

متشکر از شما که به تماشای اجرای ما نشستید و تشکر دوم برای این وقتی که برای ما قرار دادید و نکات ارزشمندی رو بیان کردید تا در ادامه مسیر کمک ما کرده باشید. با سپاس🙏

دردو بر شما
سپاس از مهرتان
ارادتمندم، لطف دارید، انجام وظیفه بود، بازم شرمنده جسارت کردیم🙏
مانا باشید

دوست‌دارم

پاسخ

نظردهی

برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید

حامد هنرپرورتمیز
هنرساز هنرمند

زمینه‌های فعالیت

تماس‌ها

بخشی از آمار تیوال

حامد هنرپرورتمیز هنرساز هنرمند

نویسنده

طراح

دستیار کارگردان

مدیر صحنه

روابط عمومی

عمومی

مقدمه

به تلاش

منتقد

ایده‌پردازی

پژوهشگر

گروه پژوهشگران

معمار

مشاور طرح

مشاور فیلم‌نامه

مشاور کارگردان

زمینه‌های فعالیت

تماس‌ها

بخشی از آمار تیوال

حامد هنرپرورتمیز
هنرساز هنرمند