نوشتن بر مرز باریک نیاز؛ 《رقصی میان حقیقت و خیال، در آستانه‌ی تولدِ درد》
گاهی تئاتر، فقط نمایشی بر صحنه نیست. گاه بدل می‌شود به ضیافتی از اندیشه و احساس، به آیینه‌ای که بی‌پروا، چهره‌ی انسان را با همه‌ی زشتی‌ها و زیبایی‌هایش به رخ می‌کشد. «نوشتن بر مرز باریک نیاز»، از آن دسته آثار است که مرز تئاتر را می‌شکند و بدل می‌شود به تجربه‌ای وجودی.
مهدی رکنی، کارگردانی که در این نمایش نه‌تنها هدایتگر گروه، که بازیگرِ زخم‌خورده‌ی صحنه نیز هست، با نبوغی کم‌نظیر اثری آفریده که نه‌تنها حرفه‌ای، بلکه شاعرانه و تپنده است. او به‌جای آنکه صحنه را با شعار و کلیشه بیالاید، آن را با مونولوگی جسورانه از زبان یک «خوک کوچولوی دماغ‌گنده» جان می‌دهد؛ موجودی که در آرزوی انسان شدن است، اما در آیینه‌ی جامعه، آنچه می‌بیند، چیزی جز حیوانیتی متظاهرانه در کالبد انسان‌ها نیست.
متن نمایش، همچون شعری بر بوم تاریکی‌ست. روایتی از دو جهان: دنیای درون و بیرون، دنیای یک حیوان و جهانی که انسان‌ها آن را اداره می‌کنند اما در پس نقاب انسانیت، بوی تعفن خوک‌دونی در رفتارشان مشهود است. نویسنده با بهره‌گیری از طنز تلخ و استعاره‌های جسورانه، حکایتی را بازمی‌گوید که در عمق آن، جامعه‌ی مدرن و اخلاق‌های پاره‌پاره‌اش را نقد می‌کند. «ما انسانیم؟ یا فقط ادای انسان بودن را در می‌آوریم؟» این پرسش، چون خنجری در دل تماشاگر فرو می‌رود.
طراحی صحنه، ذهن را تسخیر می‌کند. صحنه‌ای که مدام از شکل عادی می‌گریزد و با ویدئوپروجکشن، نور، و حتی ساختار یک سرویس بهداشتی در میانه‌ی صحنه، تماشاگر را به فضای تلخ و چندش‌آور دنیای نمایش پرتاب می‌کند. ایده‌ای که شاید در ظاهر زننده باشد، اما در حقیقت، سیلی است به صورت مخاطبی که چشمانش را ... دیدن ادامه ›› به واقعیت بسته است.
موسیقی و آواز در این اثر، نه مکمل که عضوی از بدن نمایش‌اند. بی‌فالش، دقیق، گاه آغشته به سوز و گاه شعله‌ور از خشم. بازیگران، نه بازیگر، که زندگی‌کننده‌اند. پنج نفر، پنج تجسم از دردی مشترک، که بر صحنه جان می‌گیرند، می‌میرند، و دوباره در آینه‌ی تماشاگر، زنده می‌شوند.
نقطه‌ی عطف دیگر نمایش، نظم اجرایی و مدیریت عالی آن بود. تماشاگر، از همان ابتدای ورود، با ساختاری مواجه است که به او احترام می‌گذارد: شروع دقیق، ورود ممنوع بعد از آغاز، ممنوعیت ورود کودکان، و فضای سالنی آراسته، که همگی حکایت از فهمِ درست و عمیق مدیران آن دارد. سپاس از جناب سام درخشانی، که در این زمانه‌ی بی‌معیاری، بذر هنر فاخر می‌کارد.

نقاط قوت:
• متن هوشمندانه و عمیق با چندلایه‌گی محتوایی

• کارگردانی پخته و بی‌نقص مهدی رکنی، هم در صحنه‌پردازی و هم در اجرا

• بازی‌های روان و یکدست گروه بازیگران

• طراحی صحنه نوآورانه، همراه با جسارت در تصویرسازی

• موسیقی و آوازهایی که از دل متن برخاسته‌اند

• مدیریت اجرایی حرفه‌ای و احترام به مخاطب

نقاط ضعف:
• شاید تنها نقطه‌ی ضعف، همانی باشد که در ذهن من است: «بدی این کار این بود که خیلی خیلی حرفه ای و خوب بود».
وقتی اثری تا این حد کامل است، توقع تماشاگر و من منتقدهنری برای آثار بعدی بسیار بالا می‌رود و خطر افت کیفیت، همیشه در کمین است. اما شاید این هم، نه ضعف، که یک هشدار باشد به هنرمند، که مسیر را همین‌گونه جسور و بی‌پرده ادامه دهد.

در نهایت، این اثر نه تنها یک تئاتر، بلکه بیانیه‌ای‌ست فلسفی درباره‌ی انسان معاصر. درباره‌ی پوچی، نیاز، هویت، و سوالی بی‌پاسخ:
«آیا انسان بودن، یک انتخاب است؟ یا سرنوشتی گریزناپذیر، که آن‌ را تنها وانمود می‌کنیم؟»
اگر بخواهم خلاصه بگویم، باید گفت:
«نوشتن بر مرز باریک نیاز»، یک زخم بود، یک آینه، یک شعر بی‌رحم…

با ادای احترام به تمامی عوامل این اثر، خداقوت میگم و فقط در وصف شما عزیزان همین چند بیت را میگم:

با دل و جان نوشتیـد، با نور و صدا جان دادید،
و ما، در میان این ضیافت اندیشه، زیستیم.
سپاس از شما، ای خالقان لحظه‌های ناب…
که مرز نیاز را با هنر، به شعر بدل کردید.

ارادتمند شما،
برادر کوچکتان
هنرپرورتمیز🖋🍀