در روز
از روز
تا روز
آغاز از ساعت
پایان تا ساعت
دارای سانس فعال
آنلاین
کمدی
کودک و نوجوان
تیوال تهران | حامد هنرپرورتمیز درباره نمایش کوک‌ناکوک‌دل: «کوک ناکوک دل»؛ روایتی میان عشق، جنون و گسست فرم از معنا نمایش «کوک
SB > com/org | (HTTPS) localhost : 06:22:01
۰۴ مرداد ساعت ۰۶:۱۴
«کوک ناکوک دل»؛ روایتی میان عشق، جنون و گسست فرم از معنا

نمایش «کوک ناکوک دل» به کارگردانی مانی یونسی، اثری تلفیقی است که می‌کوشد جهان ذهنی پریشان و روان‌گسیخته‌ی شخصیت اصلی را در آمیزه‌ای از بازی، تصویر، صدا و حرکت به صحنه بیاورد؛ اما در فاصله‌ی میان متن و اجرا، شکافی محسوس شکل گرفته است؛ شکافی که سبب می‌شود ظرفیت‌های قابل توجه متن، آن‌گونه که باید، در ساختار اجرایی اثر به بار ننشیند.
متن نمایش به‌مراتب از اجرای آن قدرتمندتر است. پیرنگ، تعلیق و ایده‌ی مرکزی، امکان خلق جهانی چندلایه را فراهم کرده‌اند؛ جهانی که در آن عشق، گناه، جنون، مرگ و خاطره در هم تنیده‌اند و مرز میان واقعیت و توهم به تدریج فرو می‌ریزد. با این حال، این ظرفیت‌ها در اجرا گاه میان ناهماهنگی‌های اجرایی، ضعف در بیان و ناپختگی برخی بازی‌ها گم می‌شوند. البته باید در نظر داشت که نمایش در شب‌های ابتدایی اجراست و شاید بخشی از این کاستی‌ها در ادامه‌ی مسیر برطرف یا کمرنگ‌تر شوند.
«کوک ناکوک دل» روایت مردی افسرده، ژولیده و منزوی است؛ مردی که خود را از جهان و آدم‌ها جدا کرده و در انزوای خویش گرفتار عشقی است که دیگر وجود خارجی ندارد، اما در ذهن او همچنان زنده است. او در گذشته معشوقه‌ی خود را کشته و اکنون در جهانی متوهم و روان‌پریشانه زندگی می‌کند؛ جهانی که در آن گذشته ... دیدن ادامه ›› هرگز به پایان نمی‌رسد و خاطره همچون کابوسی تکرارشونده بازمی‌گردد.
شخصیت اصلی که روزگاری بازیگر بوده، اکنون به نقاشی پناه برده است؛ گویی هنر برای او دیگر وسیله‌ای برای آفرینش نیست، بلکه راهی است برای بازسازی چیزی که از دست رفته. زنانی که بر بوم می‌آفریند، چهره ندارند؛ یا شاید بهتر است بگوییم چهره‌ی همه‌ی آنان یکی است: چهره‌ی همان معشوقه‌ی کشته‌شده. حذف چهره می‌تواند واجد معنایی نمادین باشد؛ گویی مرد نه با یک انسان، که با خاطره‌ای بی‌چهره و شبحی از عشق گذشته‌ی خود زندگی می‌کند.
در جهان ذهنی او، معشوقه دوباره بازمی‌گردد؛ جدال‌ها از سر گرفته می‌شوند و مرد بار دیگر در جایگاه قاضی می‌نشیند تا همان حکم پیشین را تکرار کند. معشوقه دوباره محکوم می‌شود و دوباره کشته می شود. این تکرار، شاید مهم‌ترین حلقه‌ی معنایی اثر باشد؛ چرخه‌ای بسته که در آن جنایت، مجازات، عشق و فقدان مدام بازتولید می‌شوند. مرد در حقیقت نه تنها معشوقه، بلکه هر بار بخشی از خودش را به قتل می‌رساند و دوباره به همان نقطه‌ی آغاز بازمی‌گردد.
از این منظر، «کوک ناکوک دل» بیش از آنکه درباره‌ی مرگ یک معشوقه باشد، درباره‌ی ناتوانی انسان در رهایی از گذشته است؛ درباره‌ی عشقی که پس از مرگ نیز دست از سر عاشق برنمی‌دارد و در ذهن او به هیولایی بدل می‌شود که هر بار با چهره‌ای تازه بازمی‌گردد. از همین منظر می‌توان رگه‌هایی از جهان «فرانکشتاین» را نیز در اثر جست‌وجو کرد؛ جهانی که در آن آفرینش، به جای رهایی، به بازتولید هیولا می‌انجامد. با این حال، این تأثیر در اجرای نهایی به اندازه‌ای که باید روشن و منسجم نیست و فاصله‌ای محسوس میان ایده و تحقق صحنه‌ای آن وجود دارد.
یکی از نقاط قابل تأمل نمایش، فقدان طراحی صحنه و دکور مشخص است. صحنه تقریباً خالی است و تنها ملحفه‌ای سفید بر زمین قرار گرفته که در پایان به کفن معشوقه تبدیل می‌شود. این انتخاب از نظر نمادین قابل تأمل است، اما فضای خالی زمانی می‌تواند به انتخابی قدرتمند بدل شود که خود به زبان تبدیل شود؛ یعنی نور، بدن، حرکت، میزانسن و صدا بتوانند خلأ دکور را جبران کنند. در این اجرا، این خلأ در مواردی بیشتر به فقدان طراحی صحنه شبیه می‌شود تا یک انتخاب آگاهانه‌ی زیبایی‌شناسانه.
در همین زمینه، حضور دو بانوی دیگر در کنار صحنه نیز قابل تأمل است؛ دو حضوری که تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر روند روایت ندارند. یکی با تولید اصواتی نامفهوم و گوش‌خراش، بخشی از فضای صوتی اثر را شکل می‌دهد و دیگری همان شخصیت را نقاشی می‌کند؛ گویی نقاشی، نقاشیِ دیگری را ترسیم می‌کند. این ایده بالقوه می‌توانست واجد لایه‌های معنایی جذابی باشد، اما در اجرا به انسجام لازم نمی‌رسد و بیشتر به عنصری الحاق‌شده می‌ماند.
از سوی دیگر، مسئله‌ی معرفی عوامل نیز قابل تأمل است. در پوستر، بنر و صفحه‌ی نمایش در تیوال نام سه بازیگر درج شده، در حالی که پنج نفر روی صحنه حضور دارند. اگر دو بانوی حاضر به عنوان «اجراگر» تعریف شده‌اند، باز هم این پرسش مطرح است که مرز میان اجراگر و بازیگر در این اثر کجاست؟ حضور مستمر آنان، بدون کنش بدنی یا دراماتیک مشخص در پیشبرد روایت، این عنوان را با ابهام مواجه می‌کند. اگر قرار است بدن و حضور آنان بخشی از فرم باشد، این حضور باید از منطق اجرایی روشنی برخوردار باشد؛ بدن باید معنا تولید کند، حرکت باید دراماتورژی داشته باشد و حتی سکون نیز واجد دلالت باشد. حضور صرف بر صحنه، به خودی خود، «اجرا» نمی‌سازد.
در حوزه‌ی بازیگری و میزانسن نیز اثر با کاستی‌هایی روبه‌روست. در ابتدای نمایش، حرکات فیزیکی بازیگر مرد، از کوبیدن مکرر بدن بر زمین تا چرخش‌های بی‌دلیل، در مواردی فاقد منطق دراماتیک مشخص به نظر می‌رسد. حرکت زمانی به فرم تبدیل می‌شود که از نظامی منسجم پیروی کند؛ فرم صرفاً انباشتن حرکت بر حرکت نیست، بلکه هر حرکت باید در نسبت با حرکت پیشین و پسین خود معنایی را کامل کند.
در این میان، ریحان روشن از نظر بیان، کنترل بدن و ریتم حرکتی، یک سر و گردن از دیگر بازیگران جلوتر است. مونولوگ طولانی و تأثیرگذار او در ابتدای نمایش، با نظمی ریتمیک و حرکاتی کنترل‌شده همراه است و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از بدن و کلام برای حفظ تمرکز مخاطب بهره گرفت. اما در مقابل، حرکات بی‌قاعده‌ی بازیگر مرد و اصوات تولیدشده در سوی دیگر صحنه، به جای آنکه در یک کلیت فرمی واحد ادغام شوند، به نوعی آلودگی بصری و صوتی بدل می‌شوند؛ عناصری که نه تنها به جهان نمایش چیزی نمی‌افزایند، بلکه تمرکز مخاطب را نیز از مسیر اصلی روایت منحرف می‌کنند.
اینجاست که نقش کارگردان اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ به‌خصوص زمانی که کارگردان خود نیز در اثر بازی می‌کند. بازیگری همزمان با کارگردانی، یکی از دشوارترین شکل‌های حضور هنرمند در صحنه است. کارگردانِ بازیگر در لحظه‌ی اجرا دیگر نمی‌تواند با همان فاصله و اشراف یک کارگردان بیرون از صحنه، تمام جزئیات میزانسن، ریتم، بازی‌ها، صدا و تصویر را کنترل کند. چنین تجربه‌ای نیازمند تیمی منسجم، بازیگردانی قدرتمند و نگاهی بیرونی است که بتواند کلیت اثر را ببیند.
در «کوک ناکوک دل» به نظر می‌رسد این نگاه بیرونی به اندازه‌ی کافی وجود نداشته است. بخشی از ناهماهنگی میان بازی‌ها، میزانسن‌ها، صدا و حرکت، شاید از همین فقدان نظارت بیرونی ناشی شود. وقتی کارگردان در مرکز جهان اجرایی خود قرار می‌گیرد، ممکن است جزئیاتی از دید او پنهان بماند که برای تماشاگر، از فاصله‌ای بیرونی، بسیار آشکار است. این، به باور من، یکی از مهم‌ترین ضعف‌های اجرایی اثر است؛ فاصله‌ای که میان آنچه در ذهن کارگردان شکل گرفته و آنچه سرانجام بر صحنه دیده می‌شود، ایجاد شده است.
با همه‌ی این‌ها، «کوک ناکوک دل» اثری است که نمی‌توان ظرفیت‌هایش را نادیده گرفت. متن و ایده‌ی مرکزی آن، امکان آن را دارند که در ادامه به تجربه‌ای عمیق‌تر و منسجم‌تر تبدیل شوند؛ تجربه‌ای درباره‌ی عشق، جنون، گناه، خاطره و مرگ؛ درباره‌ی انسانی که نمی‌تواند از گذشته عبور کند و هر بار در ذهن خود، همان جنایت را دوباره زندگی می‌کند.

نقد، اگر قرار باشد معنایی داشته باشد، نباید به معنای انکار تلاش هنرمند باشد. در روزگاری که بسیاری از هنرمندان از ترس شرایط، چراغ صحنه را خاموش کرده‌اند، همین که گروهی همچنان ایستاده‌اند و به تئاتر و امکان گفت‌وگو با مخاطب ایمان دارند، ارزشمند است. مانی یونسی و گروه اجرایی «کوک ناکوک دل» نیز چراغ صحنه را روشن نگه داشته‌اند و برای همین، شایسته‌ی احترام‌اند.
«کوک ناکوک دل» بی‌نقص نیست؛ اما هیچ اثری در نخستین قدم‌های خود کامل نیست. امید آن است که با ادامه‌ی اجراها، ناهماهنگی‌ها کمتر، ریتم‌ها دقیق‌تر و فاصله‌ی میان متن قدرتمند و اجرای آن کوتاه‌تر شود. شاید آن‌گاه، آنچه امروز «ناکـوک» به گوش می‌رسد، به تدریج کوک شود و این دلِ پریشان، ریتم درست خود را پیدا کند.
به امید روزهایی که نقد، نه برای تخریب، که برای ساختن باشد؛ و به امید آنکه چراغ صحنه، با تمام ضعف‌ها و قوت‌هایش، همچنان روشن بماند.

ارادتمند شما
منتقد هنرپرورتمیز
از اینکه با دقت و حوصله نمایش «کوک ناکوک دل» را دیدید و درباره‌ی آن نوشتید، صمیمانه سپاسگزارم. نقد شما برای ما ارزشمند است؛ چراکه نشان می‌دهد اثر توانسته مخاطب را درگیر خود کند و زمینه‌ای برای گفت‌وگو و تأمل به وجود آورد.

طبیعی است که با بخشی از نگاه شما هم‌نظر باشیم و با بخشی دیگر اختلاف نظر داشته باشیم. بسیاری از انتخاب‌های اجرایی نمایش، از جمله فضای خالی صحنه، حضور اجراگران، استفاده از صدا و حرکت و برخی ناهماهنگی‌های ظاهری، از ابتدا در راستای ساختن جهان ذهنی و پریشان شخصیت اصلی طراحی شده‌اند. با این حال، می‌پذیریم که هر انتخاب فرمی زمانی موفق است که بتواند منطق و معنای خود را به‌روشنی به مخاطب منتقل کند و اگر بخشی از این انتخاب‌ها چنین ارتباطی برقرار نکرده باشد، این موضوع می‌تواند محل تأمل و بازنگری باشد.

در خصوص نقد مربوط به بدن و حرکت نیز شاید اختلاف نگاه ... دیدن ادامه ›› ما بیشتر به تفاوت در خوانش زبان اجرایی اثر بازگردد. برخی حرکات و بی‌قراری‌های بدنی شخصیت اصلی، از نظر ما حرکاتی بی‌منطق یا صرفاً انباشته‌شده نیستند، بلکه بخشی از تلاش نمایش برای بازنمایی وضعیت روانی، آشفتگی و گسست ذهنی او هستند. در چنین فضایی، حرکت الزاماً قرار نیست همیشه از منطق واقع‌گرایانه یا روایی مستقیم پیروی کند؛ گاهی خودِ بی‌قراری، تکرار، آشفتگی و حتی بی‌نظمی ظاهری، بخشی از زبان بدن شخصیت و جهان ذهنی اوست. بنابراین شاید مسئله نه بی‌منطقی حرکت، بلکه تفاوت در خوانش و میزان ارتباط مخاطب با این زبان اجرایی باشد.


در عین حال، خوشحالیم که ظرفیت‌های متن، ایده‌ی مرکزی و برخی جنبه‌های بازیگری نمایش را دیده‌اید. برای ما مهم است که نقد، حتی زمانی که کاستی‌ها را برجسته می‌کند، امکان گفت‌وگو را از بین نبرد؛ چراکه تئاتر بدون گفت‌وگو و بدون مواجهه با نگاه‌های متفاوت، نمی‌تواند رشد کند.

خوشحالم میزبان شما بودیم.
مانی یونسی
از اینکه با دقت و حوصله نمایش «کوک ناکوک دل» را دیدید و درباره‌ی آن نوشتید، صمیمانه سپاسگزارم. نقد شما برای ما ارزشمند است؛ چراکه نشان می‌دهد اثر توانسته مخاطب را درگیر خود کند و زمینه‌ای برای ...
مانی عزیز،
از اینکه با حوصله پاسخ دادید و نقد را با سعه‌صدر خواندید، صمیمانه سپاسگزارم. برای من، همین که یک هنرمند حاضر باشد درباره‌ی اثرش گفت‌وگو کند و نقد را بشنود، فارغ از هم‌نظری یا اختلاف نظر، ارزشمند و قابل احترام است. اساساً تئاتر، بدون گفت‌وگو و مواجهه‌ی اندیشه‌ها، در نهایت به یک اجرای یک‌طرفه تقلیل پیدا می‌کند و نقد، اگر صادقانه و از سر دلسوزی نوشته شود، می‌تواند ادامه‌ی همان گفت‌وگویی باشد که روی صحنه آغاز شده است.
اما اجازه بدهید از همین نقطه، یک نکته‌ی مهم را با شما در میان بگذارم؛ نکته‌ای که شاید اختلاف نگاه ما را روشن‌تر کند. من کاملاً می‌پذیرم که بسیاری از عناصر اجرایی نمایش شما، از فضای خالی صحنه گرفته تا حضور اجراگران، صدا، حرکت و بی‌قراری‌های بدنی، آگاهانه و با نیت مشخصی طراحی شده‌اند تا آشفتگی و گسست ذهنی شخصیت اصلی را بازنمایی کنند. اما در هنر نمایش، میان «آنچه هنرمند قصد کرده» و «آنچه تماشاگر دریافت می‌کند» ... دیدن ادامه ›› فاصله‌ای وجود دارد که نمی‌توان از کنار آن به سادگی عبور کرد.
هنرمند، اثر را از درون جهان ذهنی خود خلق می‌کند؛ اما مخاطب، آن را از بیرون و با چشم خود می‌بیند. بنابراین، نیت هنرمند، به‌تنهایی نمی‌تواند معیار موفقیت یک انتخاب اجرایی باشد. فرم زمانی به زبان تبدیل می‌شود که بتواند معنای خود را به مخاطب منتقل کند؛ و اگر بخش مهمی از مخاطبان، آن فرم را نه به عنوان «آشفتگی طراحی‌شده»، بلکه به عنوان «بی‌نظمی و ناهماهنگی» دریافت کنند، شاید مسئله فقط تفاوت در خوانش نباشد؛ شاید لازم باشد خودِ فرم نیز دوباره مورد بازنگری قرار گیرد.
آشفتگی، اگر قرار است آشفتگی را نشان دهد، باید خودش از یک نظم پنهان برخوردار باشد. بی‌نظمیِ هنری، با بی‌نظمیِ واقعی تفاوت دارد. هرج‌ومرج روی صحنه، برای اینکه به «زبان» تبدیل شود، نیازمند میزانسن، ریتم، کنترل و طراحی است. اگر قرار باشد صرفاً هرج‌ومرج را به مخاطب منتقل کنیم، آیا باید برای نشان دادن قتل، واقعاً کسی را روی صحنه سلاخی کنیم و به قتل برسانیم؟ طبیعتاً نه. هنر، بازنمایی واقعیت است، نه تکرار عینی و فیزیکی آن.
به همین دلیل است که به نظرم بی‌قراری بدن هم باید در یک نظام فرمی مشخص قرار بگیرد. شخصیت آشفته می‌تواند بلرزد، فریاد بزند، بچرخد، زمین بخورد، خودش را به زمین بکوبد یا حرکات تکرارشونده داشته باشد؛ اما همه‌ی این‌ها زمانی واجد ارزش دراماتیک می‌شوند که کارگردان بتواند میان «آشفتگی شخصیت» و «آشفتگی اجرا» مرزی روشن ایجاد کند. مخاطب باید احساس کند این بی‌قراری، بخشی از شخصیت است؛ نه اینکه خودِ اجرا از کنترل خارج شده است.
در نقد قبلی‌ام نیز دقیقاً همین مرز برای من محل پرسش بود. و نکته‌ی دیگری که شاید لازم باشد روشن کنم این است که من اساساً درباره‌ی زدوخوردهای فیزیکی میان بازیگران صحبت نکردم؛ در حالی که بعضی لحظات آن برای من بسیار جدی‌تر و نگران‌کننده‌تر از چیزی بود که در نقد نوشتم. در بخش‌هایی از اجرا، ضربه‌های بازیگر مرد به یکی از بازیگران زن، از نظر من بیش از حد واقعی و خشن به نظر می‌رسید و در صحنه‌ی پایانی نیز ضربه و همرا با فَتِ پا و کوبیده شدن بدن ایشان به زمین به شکلی بود که ناخودآگاه با خودم گفتم: «تمام شد، این بنده‌خدا را قطع نخاع کردند!»
من این موضوع را در نقد نیاوردم، چون نمی‌خواستم نقد را به سمت حاشیه ببرم یا کیفیت اجرا را صرفاً بر اساس یک لحظه‌ی فیزیکی قضاوت کنم. اما حالا که بحث زبان بدن و حرکت مطرح شده، بد نیست این بخش را هم در نظر داشته باشید. خشونت صحنه‌ای، حتی زمانی که قرار است بخشی از جهان روانی اثر باشد، نیازمند میزان دقیق و کنترل‌شده است. مرز میان «خشونت نمایشی» و «خشونت واقعی» باید برای مخاطب قابل تشخیص باشد؛ وگرنه به جای آنکه به جهان اثر کمک کند، مخاطب را از جهان اثر بیرون می‌اندازد و او را نگران سلامت بازیگر می‌کند. به نظرم یک پیشنهاد ساده و شاید بسیار مؤثر دارم که خودتان یک بار امتحانش کنید.
از یکی از عوامل بخواهید اجرای کامل نمایش را، از ابتدا تا انتها و بدون قطع، فیلم‌برداری کند. بعد از اجرا، زمانی که به خانه رفتید و از فضای سالن و هیجان اجرا فاصله گرفتید، در تنهایی بنشینید و فیلم را یک‌بار کامل ببینید؛ نه با نگاه کارگردان، بلکه با نگاه تماشاگر.
گاهی آدم وقتی در دل صحنه ایستاده، نمی‌تواند تصویری را که از بیرون دیده می‌شود به‌درستی ببیند. درست مثل بازیگری که در آینه‌ی شکسته، خودش را هزار تکه می‌بیند اما نمی‌داند کدام تصویر، تصویر واقعی اوست. فیلم اجرا می‌تواند آن فاصله‌ی ضروری را ایجاد کند؛ فاصله‌ای میان «منِ سازنده» و «اثرِ ساخته‌شده».
به گمان من، اگر یک بار نمایش را در خلوت و از بیرون تماشا کنید، شاید خودتان به برخی از چیزهایی برسید که من در نقد به آن‌ها اشاره کرده‌ام؛ شاید هم نرسید، و این کاملاً طبیعی است. اما دست‌کم آن‌گاه، گفت‌وگوی ما از دو نقطه‌ی متفاوت شکل می‌گیرد: شما از جایگاه خالق اثر و من از جایگاه تماشاگر و منتقد.
در مورد ریحان روشن نیز تأکید می‌کنم که تعریف من از بازی او، صرفاً یک تعریف سلیقه‌ای نبود. در میان بازیگران روی صحنه، به نظرم او از نظر بیان، ریتم، کنترل بدن و هماهنگی حرکت و کلام، یک سر و گردن بالاتر ایستاده بود. این را نه برای کم‌کردن ارزش دیگر بازیگران، بلکه برای برجسته‌کردن نقطه‌ی قوتی می‌گویم که به نظرم در اجرای شما وجود داشت و شایسته‌ی دیده‌شدن بود.
و در نهایت، درباره‌ی بازخوردها و کامنت‌های مثبت نیز نکته‌ای دارم که شاید گفتنش ضروری باشد. من با اصل حمایت دوستان و خانواده از هنرمند هیچ مشکلی ندارم؛ اتفاقاً حمایت عاطفی اطرافیان در شرایط دشوار تولید و اجرای تئاتر ارزشمند است. اما باید میان «حمایت» و «نقد حرفه‌ای» تفاوت قائل شد.
اگر کسی نمایش را دیده و از آن لذت برده، طبیعی است که از آن تعریف کند؛ حتی اگر منتقد یا متخصص تئاتر نباشد. اما اگر کسی نمایش را اصلاً ندیده باشد و صرفاً برای حمایت از دوست یا آشنای خود کامنت مثبت بگذارد، آن دیگر نمی‌تواند به عنوان نظر درباره‌ی خود اثر تلقی شود. کسی که نمایش را ندیده، چگونه می‌تواند درباره‌ی کیفیت آن داوری کند؟ چون شخصی با نام محند متین قلی بیات برای شما کامنت گذاشته این کارو ندیدم ولی حتما کار خوبیه، و حرفه ایه......
عجیبه
این مسئله را هم از سر گلایه نمی‌گویم؛ بلکه معتقدم هنرمند بیش از هر چیز به بازخورد صادقانه نیاز دارد. تعریف‌های بی‌پشتوانه شاید در کوتاه‌مدت خوشایند باشند، اما در مسیر رشد هنرمند، نقد صادقانه بسیار ارزشمندتر است. هنرمند اگر قرار باشد فقط صدای تشویق اطرافیان را بشنود، ممکن است نقاط ضعف اثرش را دیرتر ببیند؛ اما نقد دقیق، حتی اگر تلخ باشد، می‌تواند چراغی باشد برای دیدن جایی که هنوز تاریک مانده است.
من «کوک ناکوک دل» را دوست نداشتم که نقدش کردم؛ اتفاقاً برعکس، اگر هیچ ظرفیتی در متن و ایده‌ی اثر نمی‌دیدم، این همه وقت برای نوشتن نمی‌گذاشتم. من در متن، ایده و جهان ذهنی نمایش، ظرفیت‌هایی دیدم که به نظرم می‌توانستند بسیار بیشتر از آنچه در اجرا اتفاق افتاده، شکوفا شوند. نقد من در حقیقت فاصله‌ی میان «آنچه می‌توانست باشد» و «آنچه در صحنه دیدم» است.
به همین دلیل، نقد من نه علیه شماست و نه علیه نمایش؛ نقد من گفت‌وگویی است با اثری که به نظرم هنوز امکان رشد دارد.
من به عنوان یک منتقد، وظیفه‌ام این نیست که فقط دست بزنم؛ وظیفه‌ام این است که اگر جایی به نظرم چیزی نیاز به بازنگری دارد، آن را صادقانه بگویم. همان‌طور که وظیفه‌ی هنرمند هم این نیست که همه‌ی نقدها را بپذیرد؛ بلکه باید بتواند از میان آن‌ها، آنچه را به رشد اثرش کمک می‌کند، جدا کند.
امیدوارم «کوک ناکوک دل» در ادامه‌ی اجراها، به آن انسجامی که در متن و ایده‌اش بالقوه وجود دارد، نزدیک‌تر شود. چون من همچنان معتقدم میان متن و اجرا فاصله‌ای هست که می‌توان آن را کمتر کرد؛ و شاید همین فاصله، همان جایی باشد که اگر پر شود، «کوک ناکوک دل» می‌تواند به اثری بسیار مؤثرتر و ماندگارتر تبدیل شود.
در نهایت، به این اثر صمیمانه احترام می‌گذارم و برای شما و گروه‌تان آرزوی موفقیت دارم. نقد اگر با عشق نوشته شود، شاید تلخ باشد، اما دشمن نیست؛
گاهی دستِ منتقد، همان دستی است که چراغی را بالا می‌گیرد تا هنرمند، جایی را ببیند که خودش در تاریکیِ صحنه ندیده است.

🖋🎭
برای بهره بهتر از تیوال لطفا عضو یا وارد شوید