**نقدی شاعرانه بر نمایش «نماینده اونجا»

آنجا که جهان پشت پرده نفس می‌کشد**
«نماینده اونجا» یک نمایش ساده نیست؛ اعترافی است صحنه‌ای، درباره جهانی که بی‌صدا اداره می‌شود. درباره سرنوشت‌هایی که نه در خیابان‌ها، که در اتاق‌های تاریک و درهای بسته، پشت میزهای چوبی و زیر نور لامپ‌های کم‌جان رقم می‌خورند.
امیرعلی زمانیان درقامت نویسنده و کارگردان خود، پنجره‌ای گشوده است به پشتِ دیوارهای قدرت؛جایی که انسان‌ها تنها مُهره‌اند و امید، کالایی قابل معامله.
پیرنگ اثر، همچون ساعتی دقیق می‌تپد. نمایش بی‌پروا به نقد ساختارهای پنهان قدرت می‌پردازد؛ به همان دست‌های نامرئی که تاریخ را می‌نویسند و نقشه جهان را آن‌گونه که می‌خواهند ترسیم می‌کنند و به قلب ساختارهای پنهان می‌زند؛ به فرقه های مخفی مانند: انجمن‌های سایه، فراماسون‌ها، به دست‌هایی که جهان را می‌چرخانند بی‌آنکه دیده شوند. اینجا سیاست نه شعار، که سرنوشت است؛ نه واژه، که زنجیر. این ها ارجاع ساده نیست؛ بلکه لایه‌ای استعاری است برای نشان دادن نظام‌هایی که جهان را مدیریت می‌کنند، بی‌آنکه دیده شوند.
صحنه؛ جهانی که سخن می‌گوید، صحنه ی «نماینده اونجا» خود یک متن مستقل است. دیوارهای نارنجی، ... دیدن ادامه ›› مثل آفتابی غبارآلود بر فراز واقعیتی تلخ ایستاده‌اند؛ رنگی میان هشدار و فریب، میان خطر و لبخند. و اشیای روی صحنه، هر کدام نشانه‌ای‌اند از جهانی بیمار:
کره زمین – اسیر میان دستان نامرئی،
زونکن‌ها – قبرستان تصمیم‌ها،
ماشین تایپ – صدای خشک تاریخ،
تلویزیون سیاه‌وسفید – پنجره‌ای به دروغ‌های رسمی، و دو ساعت قدیمی؛ یکی زمان «اونجا» را نشان می‌دهد و دیگری زمان «اینجا» را.
گویی حقیقت همیشه دو نیمه دارد: یکی برای مردم، یکی برای صاحبان قدرت.
تابلوهای صحنه، همچون شعرهایی بی‌صدا فریاد می‌کشند:
«۱ درصد باتری Every Day» –
انسانی که هر روز ذره‌ای تهی‌تر می‌شود.
«Positive Energy» –
لبخندی اجباری بر چهره جهانی افسرده.
و تابلوی مرکزی؛ مردی با کراوات سرخ و کت‌وشلوار رسمی، اما به جای صورت، کلم بروکلی‌ای شبیه به انفجار قارچی هسته‌ای؛ این تابلو، شاید تکان‌دهنده‌ترین نماد نمایش باشد: انسان مدرن، کت‌وشلوارپوش و متمدن، که در باطن چیزی جز ویرانی و انفجار نیست. تمثیلی تکان‌دهنده از تمدنی که در ظاهر آراسته است و در باطن ویران.
و تلفن…تلفنِ همیشه حاضر. در این نمایش، تلفن صحنه نیز به شخصیتی مستقل بدل می‌شود؛ ابزاری برای فرمان دادن، تهدید کردن، معامله کردن و ساختن سرنوشت‌ها و معامله با جان ها. تلفن نه وسیله ارتباط، که نماد سلطه است.
بازی‌ها؛ جان گرفتن کلمات. بازیگران این نمایش، کلمات را زندگی می‌کنند.
امیرعلی زمانیان در نقش «چارلی»،
مرجان آقانوری در قامت «جِین»،
و سپهر جاویدیان در هیبت «آقای رئیس»
مثلثی می‌سازند از قدرت، تردید و اطاعت.
و کاگردان با هنرمندی بی بدیل بازی بازیگران را با فرم تلفیق کرده بود : شروع کار با فرم آغاز شد ، در میانه کار ادامه داشت جایی که دیالوگ ها در سکوت صحنه پنهان شدند و در پایان نمایش با فرمی که جناب رئیس انجام داد کار به پایان رسید....
بیشتر لحظات نمایش بر مونولوگ‌هایی بلند و گفت‌وگوهایی تلفنی استوار است؛ ساختار و فرمی دشوار که اگر بازیگران توانمند نباشند با کوچک‌ترین لغزش می‌توانند آن را فرو بریزند.
اما اینجا صداها استوارند، نفس‌ها میزان‌اند، و کلمات، زنده. نزدیک به نود دقیقه اجرا، بی‌آنکه انرژی فرو بریزد. حتی اگر گاهی ریتم اندکی بلغزد، صلابت بازی‌ها دوباره آن را بر پا می‌دارد.
نور و موسیقی؛ ضربان پنهان نمایش: نورپردازی، همچون دستی نامرئی فضای اثر را هدایت می‌کند؛ گاه سرد، گاه تهدیدآمیز، گاه روشن بر مرز باریک «اینجا» و «اونجا».
موسیقی، روح نامرئی صحنه است؛ همراه بازی‌ها حرکت می‌کند، با فرم در می‌آمیزد و در گوش تماشاگر زمزمه‌ای از اضطراب می‌کارد.
دیالوگ‌های ماندگار؛ تیغ‌هایی از جنس کلمه در دل نمایش، جمله‌هایی متولد می‌شوند که در ذهن می‌مانند؛ مثل خراشی بر دیوار خاطره:
«با پوست خوک نمی‌شود کیسه دوخت.»
«اگر دنبال پولی، ردِّ خون را بگیر.»
«من امید می‌فروشم… امید به بقا.»
این‌ها تنها دیالوگ نیستند؛ چکیده ی فلسفه جهانی‌اند که نمایش روایت می‌کند: جهانی که در آن اخلاق ارزان است و امید، تجارتی سودآور.
اینجا و اونجا؛ دو سوی یک حقیقت، بزرگ‌ترین نماد نمایش، همین دو واژه ساده است:
«کشور اینجا» و «کشور اونجا».
دو جغرافیا، اما در اصل یک سرنوشت. یکی تصمیم می‌گیرد، دیگری تاوان می‌دهد. و میان این دو، انسان سرگردان می‌ماند؛ انسانی که تنها تماشاگر بازی قدرت‌هاست.
فرجام سخن؛ ستایشی برای ایستادگی: «نماینده اونجا» نمایشی است جسور، اندیشمند و به‌موقع؛ نمایشی برای روزگاری زخمی، برای روزهایی که تئاتر در تنگنای اقتصاد و سیاست هنوز ایستاده است و نفس می‌کشد. در چنین زمانه‌ای، هر اجرا خود نوعی شجاعت است. باید به احترام بازیگرانی ایستاد که در این طوفان بی‌امان، چراغ صحنه را روشن نگه می‌دارند؛ به امیرعلی زمانیان – مغز متفکر و قلب تپنده اثر،
به مرجان آقانوری – حضوری گرم و انسانی،
و به سپهر جاویدیان – سیمای باورپذیر قدرت.
و درودی شاعرانه بر تماشاخانه‌هایی مثل هامون که هنوز درهایشان را به روی رؤیا باز نگه داشته‌اند؛ سالن‌هایی که با مهربانی، خانه‌ای در شأن مخاطب فراهم می‌کنند تا تئاتر زنده بماند، تا اندیشه خاموش نشود، تا صداها شنیده شوند.
«نماینده اونجا» یادمان می‌آورد که تئاتر می‌تواند وجدان بیدار یک جامعه باشد؛ آینه‌ای که حقیقت را، هرچند تلخ، نشان می‌دهد.

منتقد: هنرپرورِ تمیز🎭🖋