‍🎭یادمان نرفته
«لانچر ۵» به نویسندگی و کارگردانی پویا سعیدی و مسعود صرامی
حقیقت همیشه آن چیزی نیست که به زبان می‌آید. گاه در سکوتی طولانی پنهان می‌شود، گاه پشت ترس از مجازات و گاه در میان دروغ‌هایی که برای حفظ موقعیت خود به یکدیگر می‌گوییم. اما چه اتفاقی می‌افتد وقتی سکوت، خود به جنایتی بزرگ‌تر تبدیل شود؟ وقتی در ساختاری که فرمان‌برداری اصل نخست آن است، حقیقت به بهایی سنگین‌تر از دروغ تمام شود؟ در چنین جهانی، مرز میان گناهکار و بی‌گناه چندان روشن نیست و هر کس می‌تواند هم قربانی یک فاجعه باشد و هم در شکل‌گیری آن سهمی داشته باشد. شاید آنچه انسان را به سکوت وامی‌دارد، نه ناآگاهی از حقیقت، بلکه هراس از پیامدهای آشکار شدن آن باشد.
به تیرماه ۱۳۹۸ بازمی‌گردیم؛ به سالن سایه مجموعه تئاترشهر، جایی که دو هنرمند جوان، «پویا سعیدی» و «مسعود صرامی»، نمایش «لانچر ۵» را به روی صحنه می‌برند. اثری که پیش‌تر در جشنواره‌های تئاتر دانشگاهی و تئاتر فجر مورد توجه قرار گرفته بود و حالا در اجرای عمومی خود، به یکی از نمایش‌های پرمخاطب آن سال تبدیل می‌شود. داستان در یک پادگان نظامی آغاز می‌شود؛ جایی که وقوع سه تیراندازی مرگبار در فاصله یک ماه، پرسش‌هایی جدی را درباره آنچه پشت دیوارهای پادگان می‌گذرد، به وجود آورده است. «سروان شایگان»، افسر دایره بازرسی، مأمور رسیدگی به این پرونده می‌شود و با ورود او، بازجویی‌هایی آغاز می‌شود که قرار است پرده از راز این مرگ‌های مشکوک بردارد. اما هرچه داستان پیش می‌رود، پرسش‌ها بیشتر و پاسخ‌ها پیچیده‌تر ... دیدن ادامه ›› می‌شوند.
«لانچر ۵» در ظاهر یک نمایش معمایی و پلیسی است، اما آنچه به آن عمق می‌بخشد، عبور از یک پرونده جنایی و ورود به مناسبات انسانی در ساختاری مبتنی بر قدرت و سلسله‌مراتب است. سعیدی و صرامی با بهره‌گیری از روایتی تدریجی، اطلاعات را همچون قطعات یک پازل در اختیار مخاطب قرار می‌دهند. هر بازجویی دریچه‌ای تازه به گذشته می‌گشاید و هر اعتراف، تصویری را که پیش‌تر از حقیقت شکل گرفته بود، دگرگون می‌کند. در این میان، طنزی که از دل روابط و گفت‌وگوهای سربازان شکل می‌گیرد، به‌تدریج جای خود را به اضطراب و تلخی می‌دهد. تماشاگرانی که لحظاتی پیش به موقعیت‌های کمیک می‌خندیدند، ناگهان با واقعیتی روبه‌رو می‌شوند که دیگر جایی برای خندیدن باقی نمی‌گذارد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اجرایی «لانچر ۵»، هماهنگی گروه بازیگران و تسلط بر ضرباهنگ روایتی است که بیش از دو ساعت به طول می‌انجامد. حضور بازیگرانی چون «امیر نوروزی»، «میلاد چنگی»، «مجید یوسفی»، «محمد حق‌شناس»، «صادق برقعی»، «مرتضی سلطان‌محمدی»، «فرشید روشنی» و دیگر اعضای گروه، به خلق مجموعه‌ای از شخصیت‌ها با رفتارها، ترس‌ها و انگیزه‌های متفاوت می‌انجامد. در این میان، بازی امیر نوروزی در نقش سروان شایگان، به یکی از نقاط برجسته اثر تبدیل می‌شود. شخصیت او که وظیفه کشف حقیقت را بر عهده دارد، همچون نیروی محرک داستان، روایت را از میان انبوهی از تناقض‌ها و ناگفته‌ها پیش می‌برد. طراحی صحنه میلاد ابراهیمی، نورپردازی علیرضا میرانجم و فضاسازی صوتی پویا نوروزی نیز در شکل‌گیری محیطی محدود، پرتنش و باورپذیر نقش مؤثری ایفا می‌کنند. اما آنچه این نمایش را به اثری فراتر از یک معمای جنایی بدل می‌کند، پرسشی است که در پس تمام بازجویی‌ها و اعتراف‌ها جریان دارد؛ مسئولیت حقیقت بر عهده چه کسی است؟ کسی که مرتکب خطا می‌شود، کسی که فرمان می‌دهد یا کسانی که از ترس، سکوت را انتخاب می‌کنند؟ «لانچر ۵» با به تصویر کشیدن روابط قدرت، فشارهای روانی، ترس و پنهان‌کاری، مخاطب را با جهانی روبه‌رو می‌سازد که در آن یافتن حقیقت، لزوماً به معنای برقراری عدالت نیست.