در روز
از روز
تا روز
آغاز از ساعت
پایان تا ساعت
دارای سانس فعال
آنلاین
کمدی
کودک و نوجوان
تیوال تهران | اشکان دهقان درباره نمایش بی چیز: بی‌چیز ایده‌ی نمایش «بی‌چیز»، فارغ از اینکه در روایت و اجرا تا چه اند
S4 > com/org | (HTTPS) 78.157.41.90 : 20:43:40
۱۴ مهر ساعت ۰۱:۴۶
بی‌چیز
ایده‌ی نمایش «بی‌چیز»، فارغ از اینکه در روایت و اجرا تا چه اندازه موفق بوده، ایده‌ای جذاب است. کل نمایش از داستانک‌های متعددی شکل گرفته که هرکدام ترکیبی هستند از «زندگی» ( یعنی زندگی روزمره ) و «نمایش»؛ (یعنی چیزی که شخصیت‌ها به آن پناه می‌برند). داستانک صاحبخانه، داستانک تست بازیگری، داستانک نمایش خیابانی و...
نقاش در خوشی و ناخوشی به نقاشی پناه می‌برد، مجسمه‌ساز به ساخت مجسمه؛ چرا یک بازیگر به بازی و نمایش پناه نبرد؟ همان‌طور که هملت نیز برای کشف جنایت، نمایش را به خدمت گرفت و به آن پناه آورد.
این رفت‌وبرگشت میان «زندگی» و «نمایش» فقط درون داستانک‌ها نیست، بلکه در ساختار کلی نمایش نیز دیده می‌شود. نمایش از داستانک صاحبخانه آغاز می‌شود و پس از عبور از داستانک‌های دیگر، در میانه‌ی اجرا دوباره به همان داستانک بازمی‌گردد؛ اما این بار با روایتی دیگرگون. به این ترتیب، خودِ ساختار نمایش نیز از نوعی رفت‌وبرگشت میان زندگی و نمایش برخوردار می‌شود و داستانک‌ها در بازگشت، امکان تغییر و بازخوانی پیدا می‌کنند.
این ایده و ساختار، چه در روایت نمایشنامه و چه در کارگردانی، پتانسیل بسیاری داشت که متأسفانه آن‌چنان که باید و شاید از این ظرفیت استفاده‌ی درخوری نشده است. به نظرم در اجرای بعدی، توجه بیشتر به ظرایف ساختاری نمایش می‌تواند به کشف و بالفعل شدن بخشی از این ظرفیت‌ها کمک کند.
اما در مورد کارگردانی، ... دیدن ادامه ›› به نظرم کارگردان در این نمایش چندان خود را به چالش نکشیده و دم‌دست‌ترین و راحت‌ترین شکل میزانسن را برای اجرا انتخاب کرده است. در حالی که ساختار نمایش این امکان را در اختیار او قرار می‌داد که با چالشی جدی‌تر روبه‌رو شود و خلاقانه‌تر عمل کند. از آنجا که ساختار نمایش بر رفت‌وآمد میان زندگی و نمایش و همچنین تکرار و دگرگونی داستانک‌ها استوار است، می‌شد انتظار داشت این رفت‌وبرگشت در میزانسن نیز به یک اصل خلاقه تبدیل شود. اما چیدمان ثابت وسایل در دو سوی صحنه، صندوق مرکزی و استفاده‌ی گاه‌به‌گاه از تک‌ نور، در بیشتر موارد صرفاً به‌عنوان ابزار اجرایی عمل می‌کنند و کمتر به بیان همین ساختار کمک می‌کنند.
البته از انصاف نباید گذشت که نمایش از ریتم نمی‌افتد و چفت‌وبست داستانک‌ها، یعنی رفتن از یک داستانک به داستانک بعدی، آزاردهنده نیست. تغییر موقعیت‌ها و جابه‌جایی میان داستانک‌ها نیز باعث نمی‌شود نمایش دچار افت ریتم شود.
اما در مورد بازیگری: به نظرم نقطه‌ی قوت اصلی این کار بازیگری است؛ به‌خصوص بازی خانم حوریه مقدم. تعدد نقش‌ها و صدا‌سازی‌های مختلف، وسوسه‌ای جدی برای هر بازیگری است، اما ارائه‌ی این نقش‌ها به مخاطب ــ به‌گونه‌ای که دست‌کم آزاردهنده نباشند و هر شخصیت برای مخاطب پذیرفتنی باشد ــ کاری بسیار سخت و دشوار است و به نظرم از عهده‌ی هر بازیگری برنمی‌آید.
نمی‌گویم شاهکاری خلق شده است، اما بازی‌ها کاملاً قابل قبول‌اند و به نظرم همین تغییر مداوم نقش‌ها، خود چالشی جدی برای بازیگر است. برای مثال، بازی خانم حوریه مقدم در نقش مرد، همراه با صداسازی، کاملاً قابل قبول و پذیرفتنی بود و به هیچ عنوان آزاردهنده نمی‌شد. این نکته مهم است، چرا که در چنین موقعیتی، فاصله‌ی میان «نمایش توانایی بازیگر» و «پذیرفته شدن شخصیت توسط مخاطب» می‌تواند بسیار باریک باشد. خانم حوریه مقدم بسیار ظریف و سنجیده عمل کرده است و توانسته از این مرز عبور کند، بدون اینکه بازی، به نمایش ِ توانایی بازیگر تقلیل پیدا کند.
و در آخر، موسیقی نیز همراهی خوبی با فضای کلی نمایش و بازیگران داشت و توانست به‌خوبی از پس وظیفه‌ی خود برآید.
موارد دیگری نیز وجود داشت مانند نام خلاقانه نمایش – استفاده از رقص در روند نمایش - نحوه پرکردن میان داستانک ها و استفاده موسیقی در این لحظات و ... که بخاطر طولانی شدن متن از آن صرف نظر کردم.